Parkinson hastalarında sanal gerçeklik destekli üst ekstremite pozisyon eşleştirme egzersizlerinin etkinliği

Parkinson hastaları propriyosepsiyon kaybı gibi nedenlerle üst ekstremite kullanımı ile ilgili zorluklar yaşamaktadır. Bu çalışmanın amacı sanal gerçeklik (VR) destekli üst ekstremite pozisyon eşleştirme egzersizlerinin etkisini incelemektir. Bireylerin propriyosepsiyon duyusunu değerlendirilmek için Açı Tekrarlama Testi, üst ekstremite fonksiyonel düzeyinin belirlenmesi için Kutu Blok Testi (BBT), hastalık şiddetinin belirlenmesi için Birleşik Parkinson Hastalığı Değerlendirme Ölçeği (UPDRS), günlük yaşam aktivitelerini değerlendirmek için Kol, Omuz ve El Sorunları Anketi (DASH) ve AKTİVLİM ölçeği, yaşam kalitesini belirlemek için Parkinson Hastalığı Anketi-8 (PHA) ve tedavi sonrası bireylerin tedaviden duydukları memnuniyet düzeylerini belirlemek için İçsel Güdülenme Envanteri kullanılmıştır. Bireyler, kontrol grubunda yalnızca konvansiyonel tedavi alanlar (n=22) ve VR grubunda konvansiyonel tedaviye ek olarak VR tedavisi alanlar (n=22) şeklinde iki gruba dağıtılmıştır. Üst ekstremite pozisyon eşleştirme egzersizleri VR içerisinde engellere uygun pozisyonların alınmasını gerektiren bir uygulama kullanılarak gerçekleştirildi. VR grubuna 8 hafta boyunca haftada 2 gün 20 dakika konvansiyonel tedavi yaklaşımlarına ek olarak eklem pozisyonlama egzersizleri uygulandı. Gruplar başlangıçta yaş, cinsiyet ve hastalık şiddeti açısından birbirine benzerdi (p>0,05). Kontrol grubunda BBT'de (p=0,012) ve UPDRS'de (p=0,004) istatiksel olarak anlamlı iyileşmeler bulunurken VR grubunda BBT (p<0,001) ve UPDRS'e (p<0,001) ek olarak farklı açılardaki propriyosepsiyon değerlendirmelerinde (40⁰'de: p=0,002 /100⁰'de: p=0,013), AKTİVLİM skorlarında (p=0,001) ve PHA'da (p=0,028) anlamlı iyileşmeler bulundu. Her iki grupta da skorlarda iyileşmeler görülse de DASH skorlarında anlamlı değişiklik olmadı (p>0,05). Bireylerin tedavi sonrası motivasyon düzeylerinde de VR grubu lehine anlamlı farklılık görüldü (p=0,034). Bu çalışmanın sonuçları VR ile desteklenen üst ekstremite rehabilitasyonunun üst ekstremite fonksiyonu, hastalık şiddeti, propriyosepsiyon ve yaşam kalitesi üzerine olumlu etkileri olduğunu ve hastalık şiddeti ve propriyosepsiyonu iyileştirmede konvansiyonel yöntemlere göre üstünlükleri olduğunu göstermiştir.