Parlamentonun İngiltere'de ve Türkiye'de doğuşu ve gelişimi

Çalışmamızda İngiltere ve Türkiye'de parlamentonun doğuşunda rol oynayan meşruluk kaynakları araştırılmış ve bu iki ülkenin meşruluk kaynakları arasındaki farklılığın Türk anayasacılık hareketleri üzerinde hangi etkilere sahip olduğu incelenmiştir. İngiltere'de parlamentonun doğuşu 5. yüzyılaüzyılda kadar götürülebilir. Krallar hem Anglosakson döneminde hem de Norman istilası sonrasında karar almada tamamen bağımsız olmamış, vergilendirme gibi bazı önemli kararları almada meclise danışmak zorunda kalmıştır. Aristokrasinin yanında seçilmiş temsilcileri de içeren parlamento 13. yüzyılın sonundan itibaren düzenli olarak toplanmaya başlamıştır. Bu noktada kralın mutlak egemenliğe sahip olamayışı ve hukuka duyulan bağlılık parlamentonun meşruluk kaynaklarını oluşturmuştur. Türkiye'de parlamentonun doğuşu için ise 19. yüzyılda başlayan modernleşme hareketlerini incelemek gerekmektedir. 19. yüzyılda devletin güç kaybettiğinin anlaşılması üzerine hızlı bir modernleşme dönemine girilmiş ve bu noktada anayasal hareketler modernleşmenin siyasal yüzünü oluşturmuştur. 1876'da Kanun-i Esasi'nin ilan edilmesi ile meşrutiyet ilk kez deneyimlenmiştir. İlk meclis açılışından kısa bir süre sonra tatil edilmiş, meşrutiyete yeniden dönülmesi ancak 1908'de II. Meşrutiyet'in ilanı ile mümkün olmuştur. Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra siyasal iktidarı elinde tutan güçlerden hiçbirinin işgaller karşısında harekete geçmemesi üzerine, yerel kongreler dönemi başlamıştır. Bu kongreleri tek bir çatı altında birleştirmeyi başaran ulusal direniş hareketi sayesinde 1920 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi kurulmuş ve Teşkilât-ı Esasiye Kanunu ile millet egemenliği ilkesi kabul edilmiştir. Türkiye'de parlamentonun doğuşunun modernleşmenin zorunlu bir unsuru olarak görülmesi ve modernleşme sürecinin asıl kaygısının "devletin kurtarılması" olması anayasal gelişmeleri ve yasama ile yürütme arasındaki ilişkileri derinden etkilemiştir. Anahtar Kelimeler: Avam Kamarası, Meşruluk Kaynakları, Meşrutiyet, Parlamento