Pelemir (Cephalaria syriaca L.)'de Paclobutrazol Uygulamalarının bitki gelişimi, tohum verimi ve tohum kalitesi üzerine etkisinin belirlenmesi

Bu araştırmada, pelemir (Cephalaria syriaca L.) bitkisinde Paclobutrazol etkin maddeli bitki büyüme düzenleyicisinin farklı dozlarının bitki gelişimi, tohum verimi ve tohum kalitesi üzerine etkileri belirlenmiştir. Denemeler, Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü'ne bağlı İkizce Araştırma ve Uygulama Çiftliği deneme alanlarında yürütülmüştür. Çalışmada, Karahan çeşidi kullanılarak Pacman ticari isimli Paclobutrazol (PBZ) bitki büyüme düzenleyicisi, çıkış sonrası ve çıkış sonrası + çiçeklenme dönemi öncesi olmak üzere iki farklı fenolojik dönemde, 0 ppm, 150 ppm, 300 ppm, 450 ppm ve 900 ppm dozlarında yapraktan püskürtme yöntemiyle uygulanmıştır. Araştırma sonucunda; fizyolojik olum, bitki boyu ve bin tohum ağırlığı üzerinde %1 düzeyde, bitki ilk dal yüksekliği ve ham yağ verimi üzerinde %5 düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar belirlenmiştir. Uygulanan dozların artışı ile bitki boyu ve ilk dal yüksekliğinde azalış gözlenmiş, buna karşın dal sayısı ve bin tohum ağırlığında artış meydana gelmiştir. Özellikle 150 ppm dozunda ve çıkış sonrası uygulamanın, bitki boyunun kontrolü açısından en uygun uygulama şekli olduğu belirlenmiştir. Yağ asitleri kompozisyonunda yağ asitleri (Lauric, Myristic, Palmitic, Palmitoleic, Stearic, Oleic, Linoleic, Arachidic, Linolenic ve Nervonic) üzerinde anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir. Çalışmada ayrıca çiçeklenme gün sayısı, dal sayısı, tabla sayısı, tohum verimi ve ham yağ oranı gibi özelliklerde istatistiksel olarak anlamlı farklılık oluşmamıştır. Ancak doz artışına bağlı olarak tabla sayısında artış, tohum veriminde ise azalma eğilimi gözlemlenmiştir. Pelemir bitkisinin düşük maliyetlerle kuru koşullarda yetişebilmesi, biyodizel hammaddesi olarak değerlendirilebilecek yağ içeriğine sahip olması ve makineyle hasada uygunluğu gibi özellikleri, onu alternatif yağ bitkisi olarak ön plana çıkarmaktadır. Bu kapsamda yürütülen araştırma, pelemir bitkisinde paclobutrazol kullanımının bitki boyunu kısaltarak yatma dayanımını ve dal sayısını artırıcı etkisini ortaya koymakta ve benzer çalışmaların farklı lokasyonlarda, çok yıllık denemelerle desteklenmesinin gerekliliğine işaret etmektedir.