Piyasa yapısı ve yoğunlaşma: Türk bankacılık sektörü üzerine bir uygulama

Hem önemli bir finansman kaynağı olması hem de parasal aktarım mekanizmasındaki rolü itibariyle bankacılık sektörü, ekonominin finansal ve reel kesimlerini etkileyen stratejik bir sektördür. Dolayısıyla bankacılık sektörünün rekabetçi yapısı, istikrarı ve etkinliği ekonomik büyümenin sürdürülebilirliği açısından önemli olmaktadır. Bu çalışmada Türk bankacılık sektörünün piyasa yapısı ve rekabet düzeyi, 2003-2018 verileri kullanılarak dinamik panel veri yöntemiyle araştırılmaktadır. Bu amaçla yapısal olmayan Panzar-Rosse modeli çerçevesinde önce 2003-2018 dönemi için, daha sonra Küresel Finans Krizinin etkilerini görebilmek amacıyla 2003-2009 ve 2010-2018 alt dönemleri için rekabet derecesini gösteren H istatistik değerleri hesaplanmıştır. Elde edilen bulgulara göre, Türk bankacılık sektörünün 2003-2018 döneminde, literatürde yer alan tasnife uygun olarak monopolcü rekabet yapısına sahip olduğu söylenebilirse de, sektörün oligopolistik bir yapıda olduğu rahatlıkla ifade edilebilir. Bir başka deyişle sektördeki mevduat bankalarının gelirleri, girdi fiyatlarında yaşanan artıştan daha az oranda artmaktadır. 2003-2009 ve 2010-2018 alt dönemleri itibariyle hesaplanan H istatistik değerleri ise sektörün oligopol piyasa yapısını korumakla beraber ilgili dönemlerde rekabet düzeyinin ciddi derecede düşük olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca iki alt dönem için hesaplanan H istatistik karşılaştırıldığında, Küresel Finans Krizi sonrasında sektörün rekabet düzeyinin azaldığı gözlenmiştir. Anahtar kelimeler: Piyasa Yapısı, Rekabet, Panzar-Rosse Modeli, Türk Bankacılık Sektörü