Plastik atık ithalatının ekonomik etkileri: Türkiye ve önemli plastik atık ithalatçısı ülkeler üzerine panel veri analizi

Günümüzde birçok ülke tarafından kabul gören döngüsel ekonomi yaklaşımının temel unsurlarından biri de atıkların değerlendirilerek ekonomiye tekrar kazandırılmasıdır. Atıkların ekonomik bir değer olarak görülmesi ülke içinde geri dönüşüm faaliyetlerini artırdığı gibi yoğun bir şekilde uluslararası ticari faaliyet olarak da karşımıza çıkmaktadır. Son yıllarda Türkiye'nin atık plastik ithalatı hızlı bir artış göstermiştir. Bu kapsamda atık plastik ithalatının ekonomiye etkilerinin araştırılması oldukça önem kazanmaktadır. Bu çerçevede yapılan çalışma ile atık plastik ithalatının ve toplam plastik ithalatının makroekonomik değişkenler çerçevesinde ekonomik büyümeye etkisi 20 ülke açısından incelenmiştir. Ayrıca Dumitrescu ve Hurlin (2012) Nedensellik Testi uygulanarak makroekonomik değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi incelenmiştir. Çalışmada 2001-2019 dönemi için panel veri analizi yöntemi kullanılmış olup atık plastik ithalatı (dolar) ve toplam plastik ithalatı (dolar) bağımsız değişkenler, GSYİH büyüme oranı, kişi başına düşen GSYİH büyüme oranı, cari işlemler dengesi/GSYİH, ihracat/GSYİH, nüfus artış oranı ve işsizlik oranı ise bağımlı değişkenler olarak kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, kısa dönem ve uzun dönem için hem atık plastik ithalatının hem de toplam plastik ithalatının istihdamı ve ihracatı artırıcı etki yaptığı söylenebilir. Ayrıca atık plastik ithalatının kısa dönem için GSYİH büyüme oranı üzerinde pozitif bir etkiye sahip olduğu görülmektedir. Çalışmada yer alan ülkelerin makroekonomik değişkenlere göre durumları değerlendirilmiş olup Türkiye'nin atık plastik ithalatının, GSYİH büyüme oranı ve kişi başı GSYİH büyüme oranı üzerindeki uzun dönem etkisinin negatif, kısa dönem etkisinin ise pozitif olduğu görülmektedir. Kısa dönemde ise nüfus artış hızı ve işsizlik oranının GSYİH büyüme oranına etkisinin negatif olduğu tespit edilmiştir. Toplam plastik ithalatının kısa dönemde GSYİH büyüme oranını arttırıcı bir etki yaptığı söylenebilir. Bu doğrultuda, ithal edilen plastik atıkların ülkeye girişinde denetimlerin yapılması, atıkları ithal eden firmalar tarafından uygun tesislerde uygun sistemlerle işletilmesi ve atıkların içeriğinin, plastik oranlarının ve kütle denge tablolarının düzenli olarak denetlenmesinin plastik atık sektörü açısından oldukça önemli olduğu değerlendirilmektedir.