Popüler çizgi filmlerin sosyal bilgiler öğretim programında yer alan değerler çerçevesinde incelenmesi

Günümüzde her kesimden ailenin evinde bulunan televizyonlar yetişkinler kadar çocuklarında ilgi odağı olmaktadır. Çocuklar, zamanlarının büyük bir kısmını televizyon karşısında dikkatlerini çeken çizgi filmlerin renkli dünyasında geçirmektedirler. İzledikleri çizgi filmlerin rengârenk yapısı, olay örgüsü ve karakterleri ile kendilerini özdeşleştiren çocuklar bir takım değer öğretimlerini ve istenmeyen durum ya da davranışları da yine çizgi filmler aracılığıyla içselleştirebilmektedirler. Durum böyle iken çocukların hangi çizgi filmleri izledikleri ve izledikleri çizgi filmlerde çocuklara neler aktarıldığı daha önemli hale gelmeye başlamıştır. Araştırmanın amacı; 2018 Sosyal Bilgiler Öğretim Programında (SBÖP) bulunan değerlerden hangilerine popüler çizgi filmlerde yer verildiğine, bu çizgi filmlerde değer öğretimlerinin ne kadar tekrar edildiğini saptamak ve çizgi filmlerin değer öğretiminde kullanılabilirliğini ortaya koymaktır. Bu kapsamda nitel yöntemin kullanıldığı araştırmamızda 2020-2021 eğitim öğretim yılında Erzurum ilinin merkez ilçesi olan Palandöken ilçesine ait bir özel okul ve bir devlet okulu olmak üzere toplamda 100 ortaokul öğrencisinden veri toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak doküman analizi kullanılan bu çalışmada veri toplama öncesi öğrencilerin en çok izlemeyi tercih ettikleri çizgi filmleri belirlemek amacıyla öğrencilerle görüşme gerçekleştirilmiştir. Sonrasında en çok izlenen çizgi filmler sıraya konularak ilk on çizgi film belirlenmiştir. Belirlenen çizgi filmlerden rastgele seçilen bölümler izlenerek bu bölümlerde geçen değer öğretimine ve istenmeyen durumlara örnek teşkil edecek sahne ve replikler bölüm, dakika şeklinde detaylıca not edilip bunlar betimsel analiz yolu ile çözümlenmiştir. Sonuç olarak; öğrencilerin en çok izledikleri çizgi filmlerin benzerlik gösterdiği görülmektedir. Bu çizgi filmlerin bazılarında değer öğretimleri daha ağır basmakta iken bazıların da ise istenmeyen durum aktarımlarının ağır bastığı görülmektedir. Bazı çizgi filmlerde ise değer öğretimlerinin ve istenmeyen durumların hemen hemen eşit olarak verildiği dikkat çekmektedir. Bu araştırmada değer öğretimi ve istenmeyen durumların olduğu çizgi filmlerin ayrımı yapılarak eğitimde değer öğretimi konusunda hangi çizgi filmlerin ne yönde kullanılabileceği ve ailelerin / eğiticilerin hangi çizgi filme dikkat etmeleri gerektiği tavsiye niteliğinde sunulmaktadır.