Popüler şarkıların çevirilerinde aşkın ve aşıkların tasvirleri: Türk popüler müziğinin Arapça ve İngilizceye / Arapça ve İngilizceden çevirisi

Bu tez İngilizce ve Arapçadan/ İngilizce ve Arapçaya çevrilen popüler şarkılarda aşkın ve aşıkların tasvirlerini incelemektedir. Aşk ve aşıkların tasvirlerinde kaynak ve erek şarkılarda ne gibi benzerlik ve farklılıklar olduğu, şarkı çevirilerinde ne gibi çeviri stratejilerinin kullanıldığı ve tasvirlere ilişkin belirli özelliklerin nasıl kategorize edilebileceği şeklindeki araştırma sorularını cevaplamayı hedefleyen bu tez, skopos (Vermeer 1996), çeviri normları (Toury 1995) ve yabancılaştırma-yerelleştirme (Venuti 2008) kavramlarından oluşan bir kuramsal çerçeveyle, seçilen on bir kaynak ve on iki erek şarkının betimleyici ve karşılaştırmalı bir analizini sunmaktadır. Şarkı analizleri, kaynak ve erek şarkılarda aşk ve aşıkların tasvirlerindeki benzerlik ve/veya farklılıkların, çevirmenlerin skoposları ile bağlantı olabileceğini göstermiştir. Tezde incelenen tüm çeviriler için geçerli olduğu düşünülebilecek muhtemel skoposun, elde edilen çevirilerin başarılı ve popüler olmasını sağlamak olduğu öne sürülebilir. Dolayısıyla, çevirmenlerin sadece şarkı sözlerinin çevirilerini yapmadıkları aynı zamanda kaynak şarkıların popülerlik ve başarı potansiyellerini de ithâl ettikleri söylenebilir. Analiz sonucunda anlamsal içeriğin her zaman olabildiğince yakın bir şekilde erek şarkılara aktarılmadığı gözlemlenmiştir. Bu nedenle matriks veya dilsel-metinsel normlarda yapılan değişikliklerin, erek şarkıyı erek kitlenin estetik, ideolojik veya kültürel beklentilerine uyumlu hâle getirme çabasından kaynaklandığı söylenebilir. Diğer yandan kaynak şarkılarla olan benzerlikler erek kitleye yeni bir tür veya fikir sunma veya kaynak şarkıların özelliklerini ithâl etme niyetleriyle ilgili olabilir. Tezde, şarkı analizlerinden elde edilen bulgular ışığında, şarkı çevirilerindeki tasvirlerin analizi için kullanılabilecek, bakış açısı, odak, ton, kültürel değişiklikler, yazım biçimi ve estetik şeklinde altı ana başlıktan oluşan bir kategorizasyon önerilmektedir. Ancak şarkı sözlerininin çevirisinde, söz konusu kategorizasyonda yer alan başlıkların bazıları veya tümüyle açıklanabilecek şekilde çoklu stratejilere başvurabileceğinden dolayı önerilen kategorizasyon ikili karşıtlıklara işaret etmemektedir.