Postmenopozal kadınlarda besin tüketimi, vücut bileşimi ve bazı biyokimyasal parametreler arasındaki ilişkinin incelenmesi

Demirtaş, E.M., Postmenopozal Dönemdeki Kadınlarda Besin Tüketimi, Vücut Bileşimi ve Bazı Biyokimyasal Parametreler Arasındaki İlişkinin İncelenmesi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Toplum Beslenmesi Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2018. Bu çalışma 45-60 yaş aralığındaki gönüllü 90 postmenopozal kadın ve kontrol grubu olarak 18-40 yaş aralığındaki 30 düzenli adet gören gönüllü kadının katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada postmenopozal dönemdeki kadınlarda beslenme durumunun saptanması ve serum D vitamini düzeyi ile serum lipit düzeyleri ve vücut kompozisyonu arasındaki olası ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bireylerin genel özellikleri ve bazı beslenme alışkanlıkları anket formu ile, beslenme durumları besin tüketim sıklığı ve üç günlük bireysel besin tüketim kaydı ile saptanmış, fiziksel aktivite seviyeleri kaydedilmiştir. Bireylerin antropometrik ölçümleri alınmış, bazı biyokimyasal parametreleri incelenmiş ve vücut kompozisyonu analizi yapılmıştır. Postmenopozal grupta BKİ, bel çevresi, bel/kalça oranı ve bel/boy oranı değerleri, kontrol grubuna göre önemli derecede yüksek bulunmuştur (p<0,05). Yine postmenopozal grupta vücut yağ miktarı ve yağ yüzdesi kontrol grubuna kıyasla önemli derecede yüksek, yağsız kütle ise önemli derecede düşük bulunmuştur (p<0,05). Postmenopozal kadınların total kolesterol ve LDL-kolesterol düzeyleri kontrol grubuna göre önemli derecede yüksek, HDL- kolesterol düzeyleri ise düşük bulunmuştur (p<0,05). Serum 25 (OH)D vitamini düzeylerine göre postmenopozal gruptaki kadınların %54,4'ünde, kontrol grubundaki kadınların ise %83,3'ünde D vitamini eksikliği vardır. Kontrol grubunda düşük BKİ, bel/kalça oranı ve bel/boy oranı yüksek serum D vitamini düzeyleri ile ilişkili bulunmuştur (p<0,05). Postmenopozal kadınların %75,56'sı, kontrol grubunun ise %53,3'ünün yetersiz kalsiyum aldığı görülmüştür. Sonuç olarak postmenopozal kadınlarda yeterli D vitamini düzeyleri kemik sağlığı, kalp-damar hastalıkları ve genel sağlık durumu için önemlidir. Menopozal dönemde kadınlar D vitamini düzeyleri açısından da değerlendirilmeli ve gerekli olan durumlarda takviye yapılmalıdır. Anahtar kelimeler: D vitamini, menopoz, obezite, hiperlipidemi, beslenme