Pozitivist ve materyalist Osmanlı aydınlarının basın aracılığı ile kadın kimliğini yeniden inşası (1908-1912)

Osmanlı Devleti'nin Batı ile girdiği ilişkilerin bir sonucu olarak modernleşme bağlamında yaşanan gelişmelerin Osmanlı toplumuna etkisini, kadın özelinde incelemeyi amaçlayan bu çalışma, özellikle görüşlerini Batı düşüncesinin önemli akımlarından pozitivizm ve materyalizmden yaptıkları iktibasla şekillendiren Osmanlı aydınların etkisine odaklanmıştır. Çalışmada, bahsi geçen aydınların 1908'de II. Meşrutiyet'in ilanı ile 1912 sonunda Balkan Savaşlarının patlak verdiği aralıkta neşrettikleri fikir dergilerinden dördü örneklem olarak seçilmiştir. Bu tezde yorumlayıcı sosyal bilim anlayışı çerçevesinde, nitel araştırma tekniklerinden Siegfried Jäger'ın dispozitif yöntemi kullanılarak, yazılı ve görsel göstergelerinin söylem analizi gerçekleştirilmiştir. Böylece pozitivist ve materyalist dünya görüşünü destekleyen Osmanlı aydınlarının Osmanlı topluımunda kadın kimliğini zihinsel alanda yeniden inşa faaliyetlerine girişip girişmedikleri sorgulanmıştır. Araştırma neticesinde, bahsi geçen aydınların yayınladıkları dört fikir dergisinde, hem yazılı hem de görsel malzeme ile kadın dispozitifini yeniden inşa faaliyeti kabul edilebilecek yayınlar yaptıkları tespit edilmiştir.