Prematüre bebeklerde ses uygulamalarının ağrı üzerindeki etkisi: sistematik derleme

Prematüre bebekler ağrıyı ifade etmekte zorluk yaşamaktadır. Prematüreler ağrıyı fizyolojik veya davranışsal belirtiler ile göstermektedir. Yenidoğan hemşireleri ağrının yönetiminde farmakolojik ve non-farmokolojik yöntemler kullanmaktadırlar. Non-farmokolojik yöntemlerden biri olan ses uygulamalarının son yıllarda yoğun bakım ünitelerinde kullanılması yaygınlaşmıştır. Son 20 yılda (2003-2022) bu yaygınlığın etkisini görebilmek ve prematüre bebeklerde ses uygulamalarının ağrı üzerindeki etkisini belirlemek için bu çalışma planlanmıştır. Anahtar kelimeler ile 16 veri tabanında yapılan araştırmada 9301 makaleye ulaşılmıştır. Bu makaleler içinde dahil edilme kriterlerine göre seçim yapıldığında çalışmaya 17 makale dahil edilmiştir. Elde edilen çalışmaların %46.9'u Türkiye'de, %17.7'si Çin'de, %11.8'i İran'da, %5.9'u Tayvan'da, %5.9'u Lübnan'da, %5.9'u Japonya'da ve %5.9'u Avusturalya'da yapılmıştır. Çalışmaların %58.8'i tek ses uygulaması ve tek deney grubu kullanırken %41.2' si birden fazla ses uygulaması ve deney grubu kullanmıştır. Toplam 28 deney grubunda 19 ses müdahalesi olmuştur. Kullanılan ses müdahalelerin %26'sı beyaz gürültü, %16'sı anne sesi, %21'i ninni, %10.7'si kalp atışı, %21'i müzik ve %5.3'ü intrauterin sesler olarak belirlenmiştir. Çalışmaların sonucunda uygulanan ses müdahalelerinde olumlu etki oranı %88.2 olarak bulunmuşken olumsuz veya etkisi olmadığı görülen çalışmalar %11.8 olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak çalışmalarda ağrı değerlendirmesinin yanında SpO2 değerinde artma, kalp atım hızında stabilleşme, solunum sayısında azalma ve ağlama sürelerinde kısalma görülerek olumlu sonuçlar alınmıştır. Ağrının yönetiminde olumlu sonuçlar ortaya çıkardığı belirlenen yöntemlerin yenidoğan yoğun bakımlarda uygulamada kullanılması önerilmektedir.