Profesyonel ve amatör futbolcuların zihinsel antrenman özellikleri ile toparlanma bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi

Futbol dünyada profesyonel ve amatör düzeyde oynanmakta olan en yaygın spor branşlarındandır. Tüm kıtalarda, milyonlarca futbolsever tarafından yakından takip edilmektedir. Spor bilimlerinde yaşanan yeni gelişmeler ile futbolcularda, performans düzeyini artırmak için, biyomekanik, biyokimya, fizyoloji, biyoloji, psikoloji, sosyoloji gibi bilim disiplinlerinin de yardımıyla sayısız çalışmaya konu olmaktadır. Futbolda antrenörlerin, geleneksel antrenman yöntemleri yerine, bilimsel kanıtlara dayalı, çağdaş antrenman yöntemlerine kaymaları ile takımlarının başarılı olmaları, futbolun içerisinde bilim ve teknolojinin daha fazla yer almasına yol açmıştır. Bu bilgiler ışığında bu araştırmada profesyonel ve amatör düzeyde futbol oynayan sporcuların zihinsel antrenman özellikleri ile toparlanma bilgi düzeylerinin farklı değişkenler açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma evrenini 2020-2021 Futbol sezonundaki profesyonel ve amatör futbolcular oluşturmaktadır. Araştırma örneklem grubu ise 2020- 2021 Futbol sezonunda aktif olarak lisanslı sporcu olan Türkiye Futbol Federasyonu 3. Lig 2. Grup ve 3. Lig 4.Grup profesyonel takımlarındaki futbolcular ile Adıyaman ili Bölgesel Amatör Ligi ve Yerel Liglerinde aktif olan 534 futbolcudan oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Behnke ve diğerleri (2017) tarafından geliştirilen Yarayan ve İlhan (2018) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Zihinsel Antrenman Envanteri" ve Aydemir ve ark. (2020) tarafından geliştirilen "Toparlanma Bilgi Testi" kullanılmıştır. Araştırmamıza katılan futbolcuların %38,38 (205)'i Türkiye liglerinde profesyonel olarak futbol oynadıkları, %61,61 (329)'ununda amatör olarak futbol oynadıkları tespit edilmiştir. Araştırmaya katılan futbolcuların %10,11 (54)'ü 18 yaş ve altı yaşa sahip olduğu, %34,08 (182'sinin de 19-23 yaş aralığında olduğu, %27,34 (146)'sının 24-28 yaş aralığında olduğu, %18,91 (101)'ininde 29-33 yaş aralığında olduğu ve son olarak da %9,55 (51)'ininde 34 yaş ve üstü yaş aralığına sahip olduğu tesbit edilmiştir. Araştırma grubunun amatör ve profesyonel olma durumuna göre toparlanma bilgi testi puanlarında anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Anlamlı farklılık toparlanma testinin 6 toparlanma fizyolojisi ve toparlanma yöntemleri alt boyutlarında profesyonel futbolcular lehine olduğu gözlenmiştir (ttfizyolojisi=3,611 p=,001; ttyöntemleri=2,627, p=,000). Sonuç olarak araştırmada eğitim seviyesinin artmasıyla toparlanma bilgi düzeyinin arttığı belirlenmiştir. Profesyonel futbolcuların hem bilgi düzeyleri hem de toparlanma tekniklerini kullanım sıklıkları anlamlı bir şekilde amatör futbolculardan daha yüksek bulunmuştur. Toparlanma bilgi düzeyi yüksek olan futbolcuların aynı zamanda zihinsel antrenman ölçeği alt boyutları olan zihinsel canlandırma, kendinle konuşma ve zihinsel performans becerileri arasında ortanın üstünde pozitif yönde güçlü bir ilişki tespit edilmiştir. Zihinsel antrenman uygulamaları ile toparlanma bilgisinin yeni bir becerinin öğretilmesi ve müsabaka ortamına yansıtılması sürecinde özellikle yeni başlayan sporcular için oldukça önemli olduğu sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda sporcular, başarının sadece aşırı antrenman yüklenmeleriyle sınırlı olduğunu düşünmemelidirler. Bu yüklenmelerden sonra vücudun uygun bir toparlanmayla antrenman öncesi duruma hatta performans olarak antrenman öncesi durumdan daha iyi bir seviyeye (süperkompenzasyon=fazladan tamlama) gelindiğini kavramalıdırlar. Futbolda sadece fiziksel antrenmanın sporcu için yeterli olmadığını fiziksel antrenmanın yanında zihinsel antrenman tekniklerinin de kullanılmasının başarı ve sporcu performansını arttıracağı öngörülmektedir. Anahtar Kelimeler: Futbolcu, zihinsel antrenman, toparlanma bilgi düzeyi.