COVID-19 sebepli yakın kaybı sonrası uzun sürelı̇ yas ve travma sonrası gelişim: Pandemı̇ dönemi yas rı̇sk faktörlerı̇nı̇n, ruminasyonların ve algılanan sosyal desteğin rolü

Bu çalışma, bireylerin COVID-19 kaynaklı yas sonuçlarını araştırmıştır. Buna bağlı olarak, pandemi dönemi yas risk faktörleri (PDYRF), istemsiz ruminasyon, istemli ruminasyon, algılanan sosyal destek ve alt faktörlerinin (aile, arkadaşlar ve önemli diğer kişilerden destek) uzamış yas (UY) semptomları ve travma sonrası gelişim (TSG) üzerindeki yordayıcı rolleri araştırılmıştır. Algılanan sosyal desteğin TSG üzerindeki potansiyel düzenleyici rolü de araştırılmıştır. Örneklem, Türkiye'de yaşayan ve yakınlarını COVID-19 nedeniyle kaybetmiş 144 kişiden oluşmaktadır ve bu kişilere sosyal medya üzerinden amaçlı ve kartopu örnekleme yöntemleriyle ulaşılmıştır. Veri toplama araçları Demografik Bilgi Formu, Pandemi Dönemi Yas Risk Faktörleri (PDYRF) Envanteri, Olay İlişkili Ruminasyon Envanteri, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Uzamış Yas Bozukluğu-13 ve Travma Sonrası Gelişim Envanteri'dir. İlk olarak, Türkçe uyarlaması yapılan PDYRF envanteri için doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Elde edilen veriler daha sonra hiyerarşik regresyon analizleri ve moderatörlü aracılık analizleri yapılarak analiz edilmiştir. Bulgular, travmatik kayıp algısının, PDYRF'nin ve arkadaş desteğinin UY semptomlarını yordadığını, yaşın ve kasıtlı ruminasyonun TSG'yi yordadığını ve son olarak aile desteğinin TSG üzerindeki düzenleyici rolü olduğunu göstermiştir.