Propagandanın stratejik istihbarat ve karşı istihbarat bağlamında değerlendirilmesi: Türk ve ABD istihbarat topluluklarının karşılaştırılması

Uluslararası ilişkiler, Soğuk Savaş'ın bitimiyle birlikte iki kutuplu ilişkilerden ziyade çok boyutlu ve çok kutuplu ilişkiler dahilinde ilerleyen bir seyir izlemektedir. Bu bağlamda bilginin elde edilmesi ve kullanımında da belli başlı değişiklikler olmuştur ki bunun etkilerini istihbarat ve propaganda arasındaki ilişkide görmek mümkündür. İstihbarat ve propaganda faaliyetlerinin birbiriyle olan ilişkisinde yer alan bağlantılı ilişki kavramı, 21. yüzyıl uluslararası ilişkilerini belirli bir düzene oturtmak adına istihbarat-propaganda temelinde bir örüntü sunmaktadır. Böylelikle, propaganda, stratejik istihbarat ve karşı istihbarat bağlamında kendini gösterebilen ve istihbarat topluluklarının ilgi alanına giren bir faaliyet olarak dikkat çekmektedir. Çalışma dahilinde, istihbarat ve propaganda ilişkisinin somutlandırılması, Türk-ABD istihbarat topluluklarının karşılaştırılması bağlamında ortaya konulmuştur. İki istihbarat topluluklarının en belirgin farkı teşkilatlanma şeklinde kendini göstermektedir ki bu teşkilatlanma şekillerinin yatay genişleme ve dikey genişleme modellerine uygun bir seyir ve evrim izlemesinin ardındaki siyasi kırılmalar ve eğilimler mevcuttur. Bu motivasyonların temelinde II. Dünya Savaşı'nın bitmesi ve Soğuk Savaş'ın sona ermesi kırılma noktaları olarak kendini gösterir. ABD'nin Hong Kong (1950-1964), Tayvan (1954-1958) ve Kore Savaşı (1950-1953) faaliyetleri ve Türk istihbarat tarihinde müstesna bir yere sahip olan Teşkilat-ı Mahsusa'nın Kafkasya, Afrika ve Türk istihbarat topluluğunun Kıbrıs faaliyetleri (1955-1974) bağlantılı ilişki bağlamında istihbarat ve propaganda arasındaki zorunlu ilişkinin örneklerini sunmaktadır.