Raylı sistemlerde iş güvenliği uygulaması: İstanbul T1 ve T4 tramvay örneği

Ülkemizde ve dünyada nüfusun hızla artmasıyla beraber araç sayıları da hızla artış göstermektedir. Araç sayısının artması ile trafik problemini de beraberinde getirmektedir. Trafik problemini ortadan kaldırabilmek ya da bu problemi en az seviyeye getirmek için dünyanın bir çok metropol illerinde ulaşımı kolaylaştırıp ve akıcı hale getirecek tramvay, metro vs. akıllı ulaşım sistemleri kullanıldığı gözükmektedir. İstanbul ilinde tramvay hattını ayda iki milyonu geçen yolcular kullanmaktadır. Bu tramvay hattının yolcular için can ve mal kaybına neden olmaması için gerekli iş güvenliği tedbirleri alınması gereklidir. Tramvay hatları yapılırken iş güvenliği tedbirleri alındığı gibi işletme esnasında da gerekli iş güvenliği uygulamaları yapılmalıdır. Tramvaylarda araçtan inerken ya da binerken çarpma, düşme gibi kazalar ortaya çıkmaktadır. Tramvay hattında; trene binerken ya da trenden inerken yolcular için peron ayırıcı kapı sistemlerinin kullanılmaları iş sağlığı ve güvenliğinde örnek uygulama olarak gösterilebilir. Bunun yanı sıra acil çıkış kapılarının kontrolü, uyarı levhalarının eksik yerlerde temin edilmesi, tramvay ve araç veya yaya ile temastan kaynaklanan kazaları ortadan kaldırmak için tedbirler almak iş güvenliği uygulamalarındandır. İş sağlığı ve güvenliği uygulamalarından olan risk değerlendirmesi bu tür kazalara uygulanarak bu kazaları en aza indirgemek ya da ortadan kaldırmak hedeflenmiştir. Bu hedefle Fine-Kinney, FMEA, Rıdley, 5x5 Matris ve FTA risk değerlendirme yöntemleri kullanılmıştır. 5X5 Matris metodunda %85 kesin risk, %5 önemli risk, %10 ciddi risk; Fine-Kinney metodunda %25 kesin risk, %45 önemli risk, %20 ciddi risk. %10 çok yüksek risk; FMEA metodunda ise %55 düşük risk, %25 orta risk, %20 yüksek risk ve Ridley metodunda ise %15 düşük risk, %25 orta risk, %60 yüksek risk elde edilmiştir.Bu sonuçlara göre Fine-Kinney daha hassas sonuçlar verdiği görülmektedir.Risk değerleri karşılaştırıldığında Fine-Kinney metodu daha hassas sonuçlar verip, FMEA olasılık ve şiddet değerleri daha net ve detaylı, 5x5 Matris metodu ise daha genel yani ön hazırlık yapılması için kullanılması daha sağlıklı olduğu görülmüştür. Rıdley analiz metodu ise, etkilenecek kişi sayısını belirleme bakımından bazı sorunlara yol açmaktadır. Aynı zamanda kalitatif risk metodları arasında yer alan hata ağacı analizi yapılmış ve diğer metodlara göre zaman alıcı fakat karmaşık sistemler için uygun olduğu görülmüştür.