Romatoid artrit tanılı hastalarda serum CGRP (Calsitonin gene-related peptide) düzeylerinin hastalık takibinde yeri ve hastalık aktivitesi ile ilişkisinin değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışmanın amacı romatoid artrit (RA) hastalarında sağlıklı kontrollere kıyasla serum kalsitonin gen ilişkili peptid (CGRP) düzeylerini belirlemek, RA'da serum CGRP düzeylerinin hastalık takibindeki yeri ve hastalık aktivitesiyle ilişkisini araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 18-65 yaş arası ACR/EULAR 2010 RA Tanı Kriterleri'ne göre RA tanısı konan 80 hasta (60 kadın, 20 erkek; yaş 51.2±9.9) ve 40 sağlıklı kontrol (30 kadın, 10 erkek; yaş 50.9±7.1) alındı. Romatoid faktör (RF) ve/veya anti-siklik sitrüllenmiş peptid antikor (anti-CCP) pozitif olan hastalar seropozitif, negatif olan hastalar seronegatif olarak gruplandırıldı. RA hastalarının 40'ı seronegatif, 40'ı seropozitifti. Hasta ve kontrol grubunun demografik verileri ve antropometrik ölçümleri kaydedildi. Hasta grubunda hastalık aktivitesinin belirlenmesi amacıyla Disease Activity Score 28 (DAS-28) kompozit hastalık aktivite indeksi, sağlık değerlendirme anketi (HAQ), vizüel analog skala (VAS), eritrosit sedimantasyon hızı (ESH) ve C-reaktif protein (CRP) değerleri ölçüldü. Serum CGRP düzeyleri enzyme-linked immunosorbent assay yöntemi ile çalışıldı. Bulgular: RA hastalarında ölçülen median serum CGRP düzeyi (91.1 pg/ml), kontrol grubuna (40.8 pg/ml) göre istatistiksel anlamlılıkta yüksek bulundu (p<0.001). Median serum CGRP düzeyi seropozitif hastalarda (118.7 pg/ml) seronegatif hastalara (66.1 pg/ml) göre anlamlı düzeyde daha yüksekti (p=0.017). Hasta ve kontrol grubunu ayıran CGRP değeri için en uygun cut off değeri ROC analizi sonucu %70 sensitivite ve %87,5 spesifite ile 61.78 pg/ml olarak bulundu (AUC: 0.839 p<0.001). Aktif RA'lı hastalarda serum CGRP, CRP, ESH, HAQ, VAS-Hasta, VAS-Hekim değerleri remisyondaki RA hastalarına göre anlamlı düzeyde yüksek saptandı (p<0.001). CGRP, CRP, ESH değerleri, DAS-28 aktivitesi (remisyon-aktif) üzerine etkili faktörler olduğu bulundu. CGRP, CRP ve ESH değerlerindeki artış, DAS-28'e göre hastalığın aktif olma odds oranını sırasıyla 1.012, 2.295 ve 1.083 kat arttırdığı belirlendi (p<0.05). Hastaların CGRP değeri ile DAS-28, HAQ, VAS-Hasta ve VAS-Hekim değerleri arasında anlamlı düzeyde ilişki saptandı (p=0.001, p=0.006, p<0.001, p=0.001). CGRP ile CRP, ESH, hastalık süresi, yaş ve sabah tutukluluk süresi arasında ilişki bulunamadı. RF pozitif olan hastalarda CGRP değeri, negatif olanlara göre anlamlı düzeyde daha yüksek saptandı (p=0.012). DAS-28'e göre remisyon ve aktif gruplarını ayıran CGRP değeri için en uygun cut off değeri ROC analizi sonucunda %65,3 sensitivite ve %77,4 spesifite ile 91.45 ng/ml olarak bulundu (AUC: 0.750, p<0.001). Sonuç: CGRP'nin RA hastalarında yüksek bulunması RA patogenezinde rol alabileceğini düşündürtmektedir. CGRP düzeyleri ile seropozitiflik ve hastalık aktivitesi arasında anlamlı ilişki saptanması CGRP'nin RA'daki önemini arttırmaktadır. CGRP RA'nın tanısında, takibinde ve aktivitesinin belirlenmesinde işlevsel rol oynayabilir. Anahtar sözcükler: Romatoid Artrit, CGRP, Hastalık aktivitesi