Rüşdiye mekteplerinde okutulan bir tarih ders kitabı örneği Mir'at-ı Târih-i Osmânî

Rüşdiye mektepleri tarihsel süreç içersinde yapı olarak çeşitli değişimler geçirdiği gibi kurumlardaki eğitim-öğretim durumu ve dersler de değişmiştir. Bu dersler içersinde bulunan tarih dersi de bu değişime tabi olmuştur. Rüşdiye ve benzeri okulların açılması buradaki öğrenciler için basit şekilde ve genel nitelikte tarih kitaplarına ihtiyaç oluşturmuştur. Bu sorunu çözmek için başlangıçta diğer derslerde olduğu gibi tarih ders kitapları da Fransızcadan çeviri yoluyla hazırlanmıştır. Rüşdiyelerin yaygınlaştırılması ders kitabı ihtiyacını artırmış ve ders kitapları devlet tarafından belirlenmeye başlamıştır. Bu durum Türk tarihçilerini kolay anlaşılabilir ve sistemli tarih kitapları hazırlamaya zorlamıştır. O dönemlerde tarih dersinin içeriğini ve işleyişi anlayabilmek için hazırlanan bu kitapları incelemek gerekir. Bu anlamda, 1876/1877 (H. 1293) yılında Sami, Aziz, Şevki Beylerin rüşdiye mekteplerinde okutulmak için yazdıkları tarih ders kitabı, dönemin ideolojisinin anlaşılması ve tarih öğretimi anlayışını göstermesi açısından önemlidir. Bu çalışma giriş, üç bölüm ve sonuç kısımlarından meydana gelmektedir. Çalışmanın giriş kısmında Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan beri var olan klasik eğitim kurumları ve eğitimde ilk yenileşme çalışmalarıyla birlikte ortaya çıkan okullar kısaca ele alınmıştır. Birinci bölümde rüşdiyelerin kuruluşu, tarihi gelişimi ve özellikleri, ikinci bölümde rüşdiyelerde okutulan tarih dersi ve ders kitapları, üçüncü bölümde rüşdiye mekteplerinde okutulan bir tarih ders kitabı Mir'ât-ı Târih-i Osmânî incelenmiştir. Sonuç bölümünde ise rüşdiyeler, rüşdiyelerde tarih dersi ve Mir'ât-ı Târih-i Osmânî ile ilgili genel bir değerlendirme yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Rüşdiye, Tarih, Ders Kitapları, Mir'ât-ı Târih-i Osmânî