Sağlık çalışanlarında çocukluk çağı travmalarıyla çocuk istismar ve ihmal farkındalığı ilişkisi

Giriş ve Amaç: Çocuk istismar ve ihmali; hukuk, insan hakları ve toplumsal yönüyle ciddi bir halk sağlığı problemidir. İstismar ya da ihmale uğrayan çocuklar ruhen ve bedenen olumsuz etkilenmekte; ayrıca uzun vadede gelişimsel, bilişsel ve sosyolojik problemler yaşamaktadır. Çalışmamızla, çocuk istismarı ve ihmalinin engellenmesinde, tespit ve tedavisinde önemli bir yeri olan sağlık profesyonellerinin bu konuya dair bilgi ve farkındalık düzeylerinin, çocukluk çağında yaşanan ruhsal travmalarla ilişkili olup olmadığını araştırmak amaçlanmıştır. Materyal ve Metod: Bu çalışma Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'nun onayı ve gerekli izinler alındıktan sonra yaklaşık 1 yıllık periyotta Dicle Üniversitesi Hastaneleri'nde çalışan 216 asistan doktor ve 81 hemşire olmak üzere 297 sağlık çalışanı ile yapılmıştır. Kendilerinden üç bölümden oluşan veri formunu doldurmaları istenmiştir. İlk bölümde sosyodemografik veri formu, ikinci bölümde "çocuk istismarı ve ihmalinin belirti ve risklerinin tanılanmasına yönelik ölçek" (ÇİİBRTYÖ) ile son olarak da "çocukluk çağı ruhsal travma ölçeği" uygulanmıştır. Verilerin istatistiksel analizlerini yapmak için SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 24.0 programı kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmamıza toplam 297 sağlık profesyoneli katılmıştır ve bunların %72.7'si doktordur. Çİİ olgusuyla karşılaştıklarında bildirim yapacaklarını belirtenlerin oranı %95.3'tür. Mezuniyet öncesi çocuk istismar ve ihmali konusunda eğitim alanların oranı %42.1 mezuniyet sonrası eğitim alanların oranı ise %21.1 olarak saptanmıştır. Çalıştıkları kurumda prosedür olmadığını belirtenlerin oranı %71 iken, katılımcıların%90.6'sı ise bilgilendirilme ihtiyacı duyduğunu belirtmiştir. Çocukluk çağı ruhsal travma ölçeği ile ÇİİBRTYÖ genel puanları arasında anlamlı ilişki görülmemiştir. Hekimlerin Çİİ hakkındaki bilgi ve farkındalık düzeyleri hemşirelerden anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Mezuniyet sonrası eğitim alma ÇİİBRTYÖ puanlarında anlamlı fark yaratmazken mezuniyet öncesi Çİİ konusunda eğitim alanların bilgi ve farkındalıkları daha fazla çıkmıştır. Çocuk sahibi olan katılımcıların istismarın fiziksel belirtilerini, Çİİ olgusuyla karşılaştığında bildirim yapacağını belirtenlerin ise istismarın davranışsal belirtilerini daha iyi tanıdığı tespit edilmiştir. Daha önce Çİİ vakasından şüphelenenlerin istismar ve ihmale yatkın ebeveyn özelliklerini daha iyi tanıdığı ve Çİİ konusunda bilgilendirilme ihtiyacı duyduğunu belirtenlerin ÇİİBRTYÖ genel puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Çocukluk çağında cinsel istismara maruz kalanların ÇİİBRTYÖ'ten daha yüksek puanlar aldığı görülmüştür. Kadın katılımcıların çocukluk çağında cinsel istismara daha fazla maruz kaldığı da sonuçlar arasındadır. Sonuç: Çalışmamıza katılan sağlık profesyonellerinin Çİİ konusunda belli bir düzeyde bilgi sahibi oldukları ancak bunun yeterli olmadığı tespit edilmiştir ve aynı zamanda katılımcıların bilgi alma ihtiyacı duyduğu görülmüştür. Çalışılan kurumlarda Çİİ olgusuyla karşılaşıldığında takip edilecek bir prosedürün olması da bildirimleri kolaylaştırabilecek bir etkendir.Çocukluk çağında yaşanan travmatik olayların Çİİ farkındalığında anlamlı bir fark yaratmadığı ancak cinsel istismara maruz kalmış kişilerin ÇİİBRTYÖ formundan daha yüksek puan aldıkları görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Çocukluk çağı travmaları, çocuk istismar ve ihmali, sağlık çalışanları, farkındalık