Sağlık çalışanlarının serviks kanseri, serviks kanseri taramaları ve hpv aşısı hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının araştırılması

Giriş ve Amaç: Dünya genelinde kadınlarda en sık görülen genital enfeksiyon, Human Papillomavirus (HPV) enfeksiyonudur. HPV'ninserviks kanserine neden olduğu bilinmektedir. Papsmear testi sayesinde asemptomatikpreinvazivneoplaziler ve invazivservikal lezyonlar erken aşamada tespit edilebilir. Tarama programlarıserviks kanserinin görülme sıklığını ve bu kanserden ölüm oranlarını azaltmak için çok önemlidir. HPV aşısı, serviks kanserinden birincil korumayı sağlamaktadır. Bizim bu çalışmadaki amacımız sağlık çalışanlarının(uzman doktor, asistan doktor, hemşire, ebe)serviks kanseri, serviks kanseri taramaları ve HPV aşısı hakkındaki bilgi tutum ve davranışlarını değerlendirmektir. Materyal ve Metod: Çalışmamız Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde görev yapmakta olanve çalışmaya ilişkin bilgilendirilip, katılmayı kabul eden sağlık çalışanlarının dahil edildiği kesitsel ve tanımlayıcı tipte bir çalışmadır. Çalışmaya katılmayı kabul eden kişilere, sosyodemografik özelliklerin (yaş, cinsiyet, medeni durum, öğrenim durumu, meslek, çalıştığı birim, meslekteki süre), mesleki bazı bilgilerin, serviks kanseri ve HPV aşısı ile ilgili genel bilgilerin sorgulandığı bir veri formu uygulanmıştır. Elde ettiğimiz verilerin istatistiksel analizi için SPSS 26.0 (Statistical PackagefortheSocialSciences) programı kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmamıza dahil ettiğimiz 322 sağlık çalışanının 179'u (%55.6) kadındı. Katılımcıların yaş ortalaması 32.5±6.3 (min-max:21-57) bulundu. Katıımcıların183'ü (%56.8) evliydi. Mesleki ünvan olarak; 63'ü (%19.6) uzman doktor, 122'si (%37.9) asistan doktor, 137'si (%42.5) hemşire/ebeydi. Kadın katılımcıların%33'ü jinekolojik kontrollerini yaptırmadığını ifade ederken; %63.1'i daha önceden hiç papsmear testi yaptırmadığını belirtti. Kadın katılımcıların medeni durum, öğrenim durumu ve mesleklerine göre jinekolojik muayene yaptırma sıklıkları istatistiksel olarak anlamlı bulundu (Sırasıyla p<0.001, p=0.046, p=0.031). Kadın katılımcıların medeni durum, çalıştıkları birim ve sigara kullanım durumlarına göre papsmear testi yaptırma durumlarında istatistiksel farklılık saptandı (Sırasıyla p<0.001, p=0.019, p<0.001).Kadın katılımcıların sadece %5.6'sı HPV aşısı yaptırmıştı. Kadın katılımcıların %49.7'si HPV aşısı yaptırmak istediğini belirtti. Katılımcıların %71.1'i HPV aşısının ulusal aşı programına alınması gerektiğini düşünüyordu. Katılımcıların HPV enfeksiyonu ve serviks kanseri hakkındaki önermelerden aldıkları puan ortalaması 15.8±3.7 (min-max:0-22), serviks kanserinde erken tanı, tarama testleri ve HPV aşısı hakkındaki önermelerden aldıkları puan ortalaması 11.9±2.9 (min-max:0-17), serviks kanseri, tarama testleri ve HPV aşısı hakkındaki tutumlarını değerlendirdiğimizde aldıkları puan ortalaması 14.6±4.0 (min-max:2-20) olarak hesaplandı. Katılımcıların öğrenim durumuna göre adıkları puanlar arasında istatistiksel farklılık bulundu (p<0.001). Sonuç: Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde çalışan sağlık çalışanlarının serviks kanseri risk faktörleri, tarama yöntemleri ve HPV aşısı hakkındaki bilgi düzeyleri, eğitim düzeyi yükseldikçe artmaktaydı. Ancak, kadın sağlık çalışanlarının jinekolojik kontrollerini düzenli yaptırma, tarama testlerine katılma ve HPV aşısı yaptırma oranları oldukça düşüktü. Sağlık çalışanlarının serviks kanseri, tarama testleri ve HPV aşısı hakkında daha geniş kapsamlı eğitilerek kendilerinikorumaları ve bu konuda tüm kadınlara rehberlik hizmeti verebilecek düzeye gelmeleri sağlanmalıdır. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Serviks kanseri, HPV aşısı, Papsmear testi, Sağlık çalışanları