Samsun ili aile sağlık merkezlerinde çalışan hekimlerin birinci basamak sağlık hizmetleri sağlarken karşılaştıkları zor durumlar ve bu durumun mesleki tükenmişlik düzeyi üzerine etkisi

Amaç: Çalışmanın amacı birinci basamakta çalışan hekimlerin sağlık hizmetleri sağlarken karşılaştıkları zor durumları tanımlamak ve bu durumların hekimlerin mesleki tükenmişlik düzeyleri üzerine etkisini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı tipte yapılan bu çalışma Şubat 2023-Nisan 2023 tarihleri arasında, Samsun ili aile sağlığı merkezlerinde çalışan, araştırmaya katılmayı kabul eden 122 aile hekimi ile yürütüldü. Araştırmada çalışmacılar tarafından oluşturulan zor durumlar anketi ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ) kullanıldı. Bulgular: Çalışmaya 122 kişi katıldı. Çalışmaya katılan 122 kişinin yaş ortalaması 45,12±10,98 iken %52,5'i erkek (n=64), %86,9'u evli (n=106) idi. Bu çalışmada katılımcıların zor hasta olarak tanımladıkları kişilerin çoğunluğu cinsiyet olarak erkek, yaş grubu olarak yetişkin, medeni durum olarak evli kişilerden oluşmaktaydı. Zor durumlar anketinden alınan toplam puan ortalaması 56,04±13,54 bulundu. Zor durumlar anketinde en yüksek puanları alan hasta grupları gereksiz tetkik veya girişim isteğinde bulunan hasta/hasta yakını ve usulsüz/yasadışı isteklerde bulunan hasta/hasta yakını (rapor, ilaç yazımı vb.), en düşük puanları alan hasta grubu fiziksel şiddet uygulayan hasta/hasta yakını bulundu. Çalışmada hekimlerin tükenmişlik düzeyini belirlemek için MTÖ kullanıldı. Buna göre Kişisel Başarı alt boyutundan alınan puan ortalaması 19,69±5,03, Duyarsızlaşma alt boyutundan alınan puan ortalaması 5,87±3,67, Duygusal Tükenme alt boyutundan alınan puan ortalaması 17,43±7,71 bulundu. Çalışmada yaş, meslekte çalışma süresi, çalışma koşullarından memnuniyet, zor durumlara karşı mezuniyet öncesi alınan eğitimin yeterliliği arttıkça zor durumlar anketi bireysel puanının azaldığı bulundu. Çoklu değişkenli regresyon analizinde zor durumların kişisel başarıyı olumlu ve anlamsız olarak, duyarsızlaşmayı olumlu ve anlamlı olarak, duygusal tükenmişliği olumlu ve anlamlı olarak yordadığı bulundu. Sonuç: Mesleki tükenmişliğe neden olan birçok faktör bulunmaktadır. Hekimlerin birinci basamakta yaşadıkları zor durumlar tükenmişliğe etki eden nedenlerden sadece biridir. Bu konuda daha kapsamlı çalışmalar gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Zor hasta, tükenmişlik, aile hekimliği