Samsun ilinde çalışan aile hekimlerinin emzirme dönemindeki annelerde ilaç kullanımı ile ilişkili bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışma, Samsun ilinde görev yapan aile hekimlerinin emzirme dönemindeki annelerde ilaç kullanımı ile ilişkili bilgi düzeylerini, tutumlarını ve klinik pratikteki davranışlarını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki bu araştırma, Samsun ilindeki Aile Sağlığı Merkezleri'nde görev yapan 220 aile hekimi ile yürütülmüştür. Veriler, hekimlerin sosyodemografik özelliklerini, bilgi düzeylerini (10 soruluk test), tutumlarını, öz-yeterliklerini ve davranışlarını sorgulayan bir anket formu ile toplanmıştır. İstatistiksel analizlerde tanımlayıcı istatistikler, Ki-kare, ANOVA, Korelasyon ve Lojistik Regresyon analizi kullanılmıştır (p<0,05). Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 43,4 ± 7,8 yıl olup, %60,5'i erkek, %50,5'i pratisyen hekimdir. Bilgi testi puan ortalaması 5,9 ± 2,0 (%59 başarı) olarak bulunmuştur. Özellikle "güvenli olmayan analjezik" (Aspirin) (%70,0 yanlış), "tercih edilen antiepileptik ilaç" (%72,3 yanlış) ve "güvenli antidepresan" (%51,4 yanlış) gibi kritik konularda ciddi bilgi eksiklikleri saptanmıştır. Hekimlerin %61,4'ü LactMed® gibi kanıta dayalı veritabanlarını hiç duymamıştır. Hekimlerin %45,4'ü (bazen/sık sık/her zaman) annelere ilaç kullanmaya başlayınca emzirmeye ara vermelerini önermektedir. Aile hekimliği uzmanlarının ve SAHU asistanlarının bilgi puanları, pratisyen hekimlere göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p=0,017). Yüksek bilgi düzeyine sahip olmayı en güçlü öngören faktörler uzmanlık durumu (Uzman OR=3,92) ve öz-yeterlik puanı (OR=2,76) olmuştur. Cinsiyet (p=0,41) ve çalışılan bölgenin (p=0,896) bilgi düzeyi üzerinde anlamlı bir etkisi saptanmamıştır. Sonuç: Samsun ilindeki aile hekimlerinin emzirme döneminde ilaç kullanımı konusunda bilgi düzeyleri orta seviyede olup, özellikle kritik ilaç gruplarında geliştirilmeye açıktır. Bilgi düzeyi, uzmanlık eğitimi ve hekimin kendine güveni (öz-yeterlik) ile pozitif ilişkili bulunmuştur. Güvenilir bilgi kaynaklarının (örn. LactMed®) bilinirliği ve kullanımı artırılmalı, hekimlere yönelik sürekli eğitim programları düzenlenmelidir.