Santral puberte prekoks ve premature telaş tanılı hastalarının vücut sıvı yağ oranlarının değerlendirilmesi

Amaç: Puberte prekoks (erken ergenlik) sıklıkla karşımıza çıkan, biyolojik, psikolojik ve sosyal olarak çocukları etkileyen bir hastalıktır. Bu etkilerin azaltılması için GnRHa (gonadotropin releasing hormon analoğu) kullanılan en yaygın tedavidir. Bu çalışmamızda prematüre telarş tanılı olgularının takiplerde vücut sıvı-yağ dağılımının değerlendirilmesi ve takiplerdeki değişim oranlarını gözlemlemeyi, ayrıca santral puberte prekoks tedavisinde kullanılan GnRHa'larının vücut sıvı-yağ kompozisyonuna etkisini prospektif olarak tanımlamayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Endokrinoloji polikliniğine Ocak 2021- Temmuz 2021 arasında erken ergenlik şikâyeti ile başvuran ve 'Prematür Telarş' veya 'Santral Puberte Prekoks' tanısı konulan kız çocukları çalışmaya alındı. Prematür telarş tanısı alan çocuklar tedavisiz izlenirken, 'Santral Puberte Prekoks' tanılı hastalara GnRH analoğu başlandı. Prematür telarşla izlenen hastaların biyoempedans cihazı (Tanita BC480) ile vücut yağ sıvı oranları 3 ay aralarla toplam 3 kez ölçüldü. Santral puberte prekokslu hastalar ise tanı anında, tedavi sonrası 3. ayında ve tedavi sonrası 6. ayda olmak üzere 3 kez tartıldı. İlk tanı anında hastaların takvim yaşı, kemik yaşı, tanı yaşı, vücut ağırlığı (VA), vücut ağırlığı SD, boy, boy SD, vücut kitle indeksi (VKİ), VKİ SD, pubertal muayenesi, radyolojik görüntülemesi, tedavi protokolleri kaydedildi. 11 hasta prematür telarş grubunda, 46 hasta santral puberte prekoks grubunda olmak üzere toplam 57 kız çocuğundan değerlendirildi. Tamamen sağlıklı, pubertal bulguları yaşına uygun 62 kız çocuğu kontrol grubu olarak çalışmaya alınarak, antropometrik verileri kaydedildi ve biyoempedans cihazı ile vücut yağ-sıvı oranları kaydedildi. Bulgular: Prematüre telarş ve santral puberte prekoks tanılı toplam tüm hasta grubunun antropometrik değerleri (boy, boy SD, VA, VA SD, VKİ, VKİ SD) kontrol grubundan anlamlı olarak daha yüksek saptandı. Tedavi verilen grup olan santral puberte prekoks grubunun; ortalama total vücut yağ ağırlığı, vücut yağ yüzdesi ve total vücut sıvı miktarı değerleri GnRHa tedavisi sonrası istatistiksel olarak anlanmlı düzeyde arttı, ancak sıvı yüzdesi değişmedi. Prematür telarş grubunun kilogram cinsinden yağ ölçümleri ise takiplerde azaldı. Diğer ölçümlerinde ise anlamlı bir değişim saptanmadı. Sonuç: Erken ergenlik şikâyeti olan hastaların VA, VA SD, VKİ, VKİ SD değerleri kontrol grubundan fazladır. Çalışmamız VA ve VKİ değerlerinin fazla olmasının erken ergenliğe katkı sağlayan faktörlerden birisi olabileceğini düşündürmektedir. Ayrıca GnRH agonisti kullanımının vücut yağ miktarını, yağ yüzdesini ve sıvı miktarının artışına neden olduğu, ancak toplam vücut sıvı yüzdesinde değişikliğe yol açmadığını göstermiştir. Bu da GnRH analog tedavilerinin muhtemelen iştahta artışa neden olabileceğini düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Puberte prekoks, Prematüre telarş, GnRH agonisti, vücut sıvı-yağ oranları