Sentetik kannabis kullanıcılarında yüzde dışavuran duyguları tanıma-ayırt etme ve iletişim becerilerinin araştırılması: Kesitsel kontrollü çalışma

Sentetik kannabinoidler (SK), marjinal ve heyecan arayışı içerisinde olan gruplarca kullanılmaya başlansa da, düşük maliyetleri ve toksikolojik testlerdeki sınırlılıklar nedeniyle son yıllarda en yaygın kullanımı olan psikoaktif maddeler arasında yer almaktadır. Kullanıcılarda farklı sağlık sorunlarına neden olmakta ve kimyasal yapılarındaki değişkenlikler nedeniyle tedavileri güçleşmektedir. Çalışmamızda SK kullanımının yüzde dışavuran duyguların tanınması, ayırt edilmesi ve iletişim becerilerindeki olası etkileri, sağlıklı kontrollerle karşılaştırılarak incelenmiştir. Araştırmamız, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Madde Bağımlılığı Polikliniği'ne 2017 Nisan – 2018 Eylül ayları arasında başvuran, son bir yılda SK kullanımına sahip 62 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Ayrıca madde kullanım öyküsü olmayan 62 sağlıklı birey kontrol grubu olarak çalışmaya dâhil edilmiştir. Araştırmanın örneklemi 18-56 yaş aralığında, 124 erkek katılımcıdan meydana gelmektedir. Bilişsel bozukluğa, aktif psikotik bozukluğa, aktif duygudurum bozukluğuna ve klinik olarak belirgin zeka geriliğine sahip olmak, araştırmanın dışlama kriterlerini oluşturmaktadır. Ölçek uygulama sürecinde; Sosyodemografik Bilgi Formu, Bağımlılık Profil İndeksi (BAPİ), Yüzde Dışavuran Duyguların Tanınması Testi, Yüzde Dışavuran Duyguların Ayırt Edilmesi Testi ve İletişim Becerileri Ölçeği-Yetişkin Formu kullanılmıştır. Araştırmamızda SK kullanım öyküsü olan hastaların yüzde dışavuran duyguları tanıma beceri puanları kontrol grubundan daha yüksektir. Yüzde dışavuran duyguları ayırt etme beceri puanları, hasta ve kontrol grupları arasında anlamlı bir farklılık göstermemektedir. SK kullanım süreleri ve bağımlılık şiddeti düzeyleri ile yüzde dışavuran duyguları tanıma ve ayırt etme becerileri arasında anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır. İletişim becerileri açısından her iki grup arasında anlamlı bir fark bulunmazken, SK kullanım öyküsü olan grubun yüzde dışavuran duyguları tanıma ve ayırt etme becerileri ile iletişim becerileri arasında da bir ilişkiye rastlanmamıştır. Kişilerin sosyal uyumlarını artırmalarında, mesleki, akademik, ailevi bağlarını korumalarında, yeni yaşamsal beceriler kazanmalarında iletişim, duygu tanıma ve ayırt etme becerilerinin etkisi yadsınamaz. Madde kullanımlarına bağlı gelişen ya da madde kullanımına sevk eden sosyal becerilerdeki ve duygu tanıma, ayırt etme becerilerindeki zayıflıkların giderilmesi, bağımlılık tedavisinin etkililiğini artıracaktır. Yeni araştırmalarda, bağımlılık alanına özgü ölçme araçlarının geliştirilmesi, daha geniş örneklemlere ulaşılması, araştırmalarda nörogörüntüleme ölçümlerinin ve toksikolojik analizlerin kullanılması, psikoeğitsel müdahalelerin geliştirilmesi yararlı olacaktır. Anahtar Kelimeler: Sentetik Kannabinoidler; Madde Bağımlılığı; Yüzden Duygu Tanıma-Ayırt Etme; İletişim Becerileri.