Serum zonulin düzeyleri ile insülin direnci ve kan lipit parametrelerinin ilişkisinin değerlendirilmesi

İnsülin direnci, yeterli insülin üretilmesine ve dolaşımda bulunmasına rağmen biyolojik etkilerini gösterememesi olarak tanımlanır. Kardiyovasküler riskler içeren insülin direnci, bu yönüyle önemle üzerinde durulan bir metabolik hastalıktır. İnsülin direncinden sorumlu olarak fiziksel inaktivite, dengesiz beslenme ve obezite gibi faktörlerin arasına son dönemde yapılan çalışmaların ışığında bağırsak mikrobiyatası da girmiştir. Bağırsak mikrobiyatasındaki değişiklikler aynı zamanda bağırsak geçirgenliğinde de sorunlara yol açmaktadır. Bu çalışmada; insülin direncinin patofizyolojisinde bağırsak geçirgenliğinin rolünün aydınlatılmasına katkı sağlamak, yeterli ve dengeli bir diyet sonrası bağırsak geçirgenliğinin ve serum zonulin düzeyinde azalma ile insülin direncinde iyileşme olup olmayacağını gözlemlemek amaçlanmıştır. Çalışmamızda insülin direnci olan kadınlar ile sağlıklı kadınların serumları toplanmıştır. Ayrıca insülin dirençli gruptan 6 haftalık diyet tedavisi uygulanan gruptan diyet sonrası için serumları toplanmıştır. Zonulin düzeyleri ELİSA yöntemiyle analiz edilmiştir. Gruplar arasında ve diyet tedavisi uygulanan kadınların diyet öncesi ve sonrasında zonulin düzeylerinde anlamlı fark saptanmıştır. Zonulin ile laboratuvar parametreleri (glukoz, insülin, kolesterol, trigliserid, HDL, LDL, ALT, AST) ve insülin direncini göstermek için hesaplanmış HOMA-IR indeks değerleri arasında korelasyon analizi yapılmıştır. Zonulin düzeyi insülin dirençli grupta sağlıklı gruptan daha yüksek bulunmuştur. Diyet tedavisi uygulayan insülin dirençlilerde diyet öncesi zonulin düzeyi diyet öncesinden daha yüksek bulunmuştur. Yapılan korelasyon analizinde zonulin; insülin ve HOMA-IR indeksi arasında pozitif yönde kuvvetli derecede korelasyon kilo ve BKİ ile arasında pozitif yönde orta derecede korelasyon, yaş, kalori, trigliserid, ALT ve AST ile arasında pozitif yönde zayıf derecede korelasyon saptanmıştır. Kolesterol, HDL ve LDL ile bir korelasyon bulunmamıştır. Diyet tedavisinden sonraki korelasyon çalışmasında zonulin ile insülin pozitif yönde kuvvetli derecede, HOMA-IR indeksi ile pozitif yönde orta derecede korelasyon saptanmıştır. Diğer laboratuvar parametreleriyle bir korelasyon saptanmamıştır. Çalışmamızın sonuçları bize artan zonulin düzeylerinin bağırsak geçirgenliğinin bozulması sonucu insülin direnciyle ilişkili olabileceğini göstermiştir. Bu nedenle zonulinin insülin dirençli hastalarda önemli bir biyobelirteç olarak kullanılabileceğini düşünmekteyiz. Yeterli ve dengeli diyet sonrası gözlemlenen zonulin seviyesindeki azalmayla beraber insülin direncindeki iyileşme ve insülin direncinin sebep olabileceği DM ve kardiyovasküler hastalıkların gelişme sıklığının azalabileceğini öngörebiliriz.