Sesli uyaranın huzurevinde yaşayan yaşlı bireylerde sıvı tüketimine etkisi

Sesli Uyaranın Huzurevinde Yaşayan Yaşlı Bireylerde Sıvı Tüketimine Etkisi Amaç: Bu araştırmanın amacı, sesli uyaranın huzurevinde yaşayan yaşlı bireylerde sıvı tüketimine etkisini incelenmektir. Yöntem: Araştırma tek kör, randomize kontrollü, ön test-son test modeline uygun, prospektif deneysel olarak yapılmıştır. Araştırma Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı İzmir İl Müdürlüğü'ne bağlı Narlıdere Huzurevi, Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi'nde 27 Temmuz 2017-01 Şubat 2018 tarihleri arasında yürütülmüştür. Veri toplama süresince araştırmaya dâhil edilme kriterlerine uyan yaş, cinsiyet ve eğitim durumuna göre tabakalandırılmış randomizasyon yöntemi ile seçilen 100 yaşlı birey araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Örneklem büyüklüğü Güç Analizi (Power Analysis) ile belirlenmiştir. Veri toplama araçları olarak; Yaşlı Tanıtım Formu, Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi, Aldığı Çıkardığı Takibi Formu ve Yorgunluk Şiddet Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada uygulama (n:50) ve kontrol (n:50) grubundaki yaşlılar eğitim öncesi, eğitim sonrası, sesli uyaran sonrası ve son izlemden 15 gün sonrası 3 gün olmak üzere toplam 12 gün takip edilmiştir. Uygulama grubuna eğitim ve sesli uyaran, kontrol grubuna ise eğitim ve huzurevinin günlük bakımları uygulanmıştır. Sesli uyaranın etkisi hem uygulama grubu içinde hem de kontrol grubundaki yaşlıların izlem sonuçlarına göre karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Değişkenlere ait verilerin analizinde Shapiro Wilk normallik testi, varyans analizi, Bonferroni testi, t testi ve Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Grup içi karşılaştırmalar Friedman analizi ile yapılmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan yaşlıların su dışında en çok çay, kahve ve ayran içtikleri belirlenmiştir. Uygulama grubundaki yaşlıların % 88,0'ı, kontrol grubundaki yaşlıların ise % 94,0'ı susayınca sıvı aldıklarını belirtmişlerdir. Aldıkları sıvı miktarını yeterli bulmayanların oranı; uygulama grubunda % 92,0, kontrol grubunda ise % 90,0 olarak bulunmuştur. Eğitim öncesi dönemde; Yaşlıların aldıkları toplam sıvı miktarının uygulama grubunda 981±126 ml/gün, kontrol grubunda ise 921±208 ml/gün olduğu, sıvı açığının da uygulama grubunda 1163±199 ml/gün ve kontrol grubunda 1218±222 ml/gün olduğu belirlenmiştir. Uygulama ve kontrol grubundaki yaşlıların aldıkları toplam sıvı miktarı ve sıvı açığı yönünden istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmiştir (p>0,05). Eğitim sonrası dönemde; yaşlıların aldıkları toplam sıvı miktarının eğitim öncesine göre arttığı (uygulama grubunda 1333±127 ml, kontrol grubunda 1321±236 ml) ancak her iki gruptaki yaşlıların sıvı açığının devam ettiği (uygulama grubundaki yaşlıların ortalama 825±211 ml/gün, kontrol grubundaki yaşlıların ortalama 830±224 ml/gün) bulunmuştur. Sesli uyaran sonrası dönemde; uygulama grubundaki yaşlıların günlük tükettikleri toplam sıvı miktarının önceki dönemlere ve kontrol grubuna göre belirgin derecede (2145±137) artmış ve bu artış miktarı istatistiksel olarak da anlamlı bulunmuştur (p<0,001). Aynı zamanda uygulama grubundaki yaşlıların sıvı açığının da 46±60 ml/gün olduğu belirlenmiştir. Son izlemden 15 gün sonrası dönem; yaşlıların toplam sıvı miktarının (2081±135ml/gün) ve sıvı açığının (107±118ml/gün) sesli uyaran dönemi ile benzerlik gösterdiği belirlenmiştir (p>0,05). Sıvı alınımının; kan basıncını, nabız ve solunum sayısını, vücut sıcaklığını, vücut ağırlığını, yorgunluğu, idrar miktarını ve yoğunluğunu etkilediği (p<0,05) saptanmıştır. Sonuç: Araştırmamızdan elde ettiğimiz sonuçlara göre, sesli uyaranın huzurevinde yaşayan yaşlı bireylerin sıvı tüketimine etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuca göre yaşlıların sıvı almasını hatırlatacak sesli uyarı veren kol saatinin kullanılması önerilmiştir. Ayrıca sıvı açığı olduğunu tespit ettiğimiz yaşlılara verdiğimiz eğitimin sıvı tüketimini artırmakla birlikte sıvı açığını kapatmada yeterli olmadığı ve eğitimin etkisinin zamanla azaldığı belirlenmiştir. Bu sonuç doğrultusunda eğitimin sık aralıklarla tekrarlanması önerilmiştir.