Şeyh Ahmed b. Muhammed es-Sâvî'nin (ö. 1241) "Şerhu'd-derdîr li tuhfeti'l-ihvân fî ilmi'l-beyân" adlı eser üzerine yaptığı haşiyenin tahkik ve incelemesi

Fıkıh Alimi Ahmed b. Muhammed es-Sâvî'nin (ö. 1241H.) "Şerhu'd-Derdîr li Tuhfeti'l-İhvân fî İlmi'l-Beyân" Adlı Esere Yazdığı Haşiye, bu alanda yazılan en önemli kitaplardan biri kabul edilir. Bu eser aynı zamanda, Hicri 13. Asırda Belagat ve Beyan İlmi ile uğraşan öğrencilere okutulmak üzere kararlaştırılan kitaplardan biri idi ve yeni başlayan öğrencilere okutuluyordu. Bu Haşiyede yazar, okuyucunun kafasını karıştıran şeyleri açıklığa kavuşturmakta, asıl metindeki müşkilleri ele almakta ve açıklamalarda bulunmaktadır. Ayet, hadis ve şiirlerden istişhad yapmaktadır. Konu ile ilgili diğer alimlerin sözlerinini de alıntılamaktadır. Haşiye, sorunların ve ihtilafların arz edilmesi, bunların tartışılması, cevaplarının verilmesi, çeşitli uyarıların yapılması... gibi hususlardan da hali değildir. Bu tezde yaptıklarıma gelince, önce nüshaları araştırdım. Fakat sadece bir nüsha buldum. Bu nüsha, müellifin bizzat kendi el yazması idi. Onu açığa çıkardım. Bu metni asıl kabul ettim. Haşiyedeki metinleri ve ibareleri bu asıldaki ilgili yerlere irca ettim. Ayetleri çıkardım. Osmanlıcalarını belirledim. Hadisleri tahric ettim. Şiir beyitlerini de çıkardım. Onların sahiplerini buldum. Kitabların bazı sözlerin sahiplerini de belirledim. Bütün bunardan sonra sonuçları yazdım. Ulaştığım sonuçlar şunlardır: Şeyh Savi, te'lif konusunda çok verimli birisidir ve bütün alanlarda eser vermiştir. Bunlardan birisi de Belagat İlmi'dir. Onun bu özellikklerine, bu bereketli ve başarılı Haşiyesinin tahkik ve incelemesini yaparken ben de bizzat şahit oldum. Bu fikir bende, kitabının başından sonuna kadar, onun ilmi meseleleri arzetme ve inceleme konusundaki çok başarılı ve yaratıcı özellikleri sebebiyle oluşmuştur. Onun bu kitabı, bazı talebelerinin isteği üzere yazılmıştır. Çok kıymetli bilgiler ihtiva etmektedir. İlme yeni başlayanlar için hazırlanmış bir kitaptır. Çünkü konuları fazla teferruatlandırmamaktadır. Bununla beraber, Belagat İlminin hemen bütün konularında yeterli açıklama ve inclemeleer ardır. Bu tezimizde biz Haşiye sahibinin onemli bir metodunu da ortaya koyduk. Yazar, ilmi konuların çoğunda, Abdulkadir El-Cürcani'ni Ta'rifât'ına ve onun şerhlerine dayanmakatadır. Ondan sonra Es-Sekkaki ve El-Kazvini'ni den istifade etmektedir. Bundan dolayı kitap, kapsamlı ilmi konularla doludur. Bu kitap ayrıca yazarın asrındaki Belağat Yazarlığı'nın bir örneğini teşkil etmektedir. İlmi konuların hocaları tarafından öğrencilere hangi metotla öğretildiğinin bir resmini de oluşturmaktadır. Bütün bunardan sonra, önerilerimi şu şekilde sıraladım: İslam Kültürünün bize miras bıraktığı kitaplara büyük özenle sahip çıkmlayız. Çünkü onlar; bu büyük kültürün ham maddeleri mesabesindedir ve kültür kimliğimizi oluştururlar. Hasseten de Belagat kitaplarına ve Haşiylerine önem vermemiz gerekir. Çünkü onlar, Alimlerin ve öğrencilerin, ilmi konuları tam bir şekilde ortaya koymalarına yardımcı olmaktadır.