Sinema mekanlarının kamusallık işlevi ve İstanbul kentindeki dağılımı

Kentsel mekanlar arasında önemli bir yeri olan sinema mekanları tarihten bugüne insan hayatının vazgeçilmez kültür ve eğlence mekanlarındandır. Sinema mekanı ilk gösterimden bu yana modern kent hayatının bir parçası olarak insan yaşamına dahil olmuştur. Sinema mekanları film izlenilen ve eğlenmek için gidilen mekanlar olmalarının yanında bireylerin toplumla bir araya geldiği, sosyalleştiği ve ortak bir ilgiyi paylaştıkları yerlerdir. Sinema mekanları bir topluluğun iletişim halinde oldukları, bir paylaşımda bulundukları yerler olma niteliğini taşımasından dolayı kamusal mekanlar olarak değerlendirilmelidir. Sinema mekanlarının kamusal alan kavramındaki yerini ortaya koymak ve geçmişte ve günümüzde sinema salonlarının kent hayaındaki rolünü tartışmak bu tezin araştırma konusudur. Sinema mekanlarının kentteki gelişimi ve bulunduğu yerlere etkisi de araştırmanın diğer bir kısmını oluşturmaktadır. Araştırma İstanbul kenti özelinde yapılmaktadır. Bu kapsamda İstanbul'da bulunan sinema salonlarının resmi kayıtları incelenmiş ve bu kayıtlarda yer alan sinema salonlarının adreslerine göre haritalama yapılmıştır. Bu şekilde günümüzde sinema salonlarının kentteki dağılımı görülebilmektedir. Araştırma kapsamında sinema mekanlarının kamusallık işlevini değerlendirmek için sinema sektöründe yer etmiş kişilerle mülakatlar yapılmıştır. Mülakatlar içerik analizi yöntemiyle incelenerek veri haline getirilmektedir. İçerik analizi yönteminde tez özelinde kurgulanan bir kodlama sistemi kullanılmaktadır. İçerik analizinde yapılan bu kodlama ile mülakatlar, sinema mekanlarının kamusallık ve kullanım, zamansal durum ve kentte bulundukları konumlar açısından değerlendirilmesini sağlamaktadır. Yapılan araştırmalar ve mülakatlar sonucunda elde edilen veriler, sinema mekanlarının kamusal mekan olarak kent mekanları arasındaki yerini ortaya koymaktadır. Geçmişte kent insanının sinemaya gitmek eylemini bir yaşam tarzı olarak gördüğü, sinemaların bir sosyalleşme mekanı olduğu sonuçları ortaya çıkmaktadır. Çıkarılan diğer bir sonuç ise günümüzde sinema mekanının bu işlevlerinin değişmiş olmasıdır. Sinema salonları çoğunlukla alışveriş merkezlerinde konumlanmaktadır. Önceden bir deneyim ve sosyalleşme mekanı olarak görülen sinema mekanlarının günümüzde aynı karaktere sahip olmadığı izlenebilmektedir. Sinemaların, kentsel mekan değişimleri sonucu ortaya çıkan yeni kamusal mekanların, yani alışveriş merkezlerinin, bir eklentisi olarak var olduğu görülmektedir. Dönemsel sosyalleşme biçimlerinin ve yaşam tarzlarının farklılaşması ile sinema mekanları geçmişteki sosyalleşme, paylaşım, deneyim gibi işlevlerinde değişiklik göstermiş, sinema mekanları film izleme deneyimine karşılık veren mekanlar haline dönüşmektedir.