Sirotik hastalarda hepatoselüler karsinom taramasına uyum ve tanı yöntemlerinin etkinliği

Amaç: Güncel kılavuzlarda siroz hastalarının 6 ayda bir görüntüleme yöntemleri ve/ veya biyomarkerler ile HCC gelişimi açısından taranması önerilmektedir. Çalışmamızda sirotik hastalarda HCC taramasının uygun yöntemlerle ve uygun zaman aralıklarında yapılıp yapılmadığını saptamak ve taramanın sonuçlarını değerlendirmek amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Araştırma retrospektif bir kohort çalışmasıdır. Çalışmamıza 2010 ile 2020 tarihleri arasında Karadeniz Teknik üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Polikliniğine başvuran ve/veya gastroenteroloji servisinde yatırılarak tedavi edilen 18 yaş üstü, Child-Pugh sınıf A veya B siroz tanılı hastalar alındı. HCC dışı başka bir malignitesi olanlar ve Child-Pugh sınıf C sirotik hastalar çalışma dışı bırakıldı. Hastane kayıtları ve hasta dosyalarından hastaların demografik ve klinik özellikleri kaydedildi. Bu hastaların HCC için uygun aralıklarla takip edilip edilmediği hastane kayıtlarından belirlenmiştir. Bu amaçla hastalar, takipli (4-8 aylık aralarla USG, BT veya MR ile görüntüleme ve/veya AFP bakılanlar) ve takipsiz (yetersiz tarama yapılanlar ve tarama yapılmayanlar) olarak 2 gruba ayrılmıştır. Bu gruplar HCC gelişimi, küratif tedavi ve sağkalım açısından karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmaya alınma kriterlerine uyan toplam 641 siroz hastası alındı. Hastaların 363'ü (%56,6) erkek, 278'i kadın (%43,4) olup hastaların tanı konulduğundaki yaş ortalaması 61,12±13,3 idi. Sadece 146 (%22,7) hastada kılavuzlara uygun HCC taranması yapıldı. Takip süresince toplam 89 hastaya HCC tanısı konuldu (Takipli grupta 42 (%28,8), takipsiz grupta 47(%9,5) hasta, p<0,001). Takipli hasta grubunda erken evre HCC saptama oranı (%83,3'e karşı %40,4), küratif tedavi alma oranı (%78,4'e karşı %33,3) ve medyan sağkalım (74'e karşı 21,7 ay) daha yüksekti (p<0,001). Sonuç: Sirotik hastalarda HCC tarama oranları oldukça düşüktür. Bu hastalarda kılavuzlara uygun HCC taraması daha erken evrede tanı konulması ile sonuçlanmakta ve bu durum hem küratif tedavi alma hem de genel sağkalımı artırmaktadır.