Sınıf III dentofasiyal deformiteli hastalarda yapılan simetrik ve asimetrik mandibular geriletme durumlarında temporomandibular eklemdeki stres dağılımının sonlu elemanlar analizi yöntemi kullanılarak incelenmesi

Amaç: Bu çalışmanın amacı, fasiyal asimetrisi olan ve olmayan sınıf III dentofasiyal deformiteli hastalarda, simetrik ve asimetrik mandibular geriletme işlemleri sonrasında bilateral sagittal split ramus osteotomisi (BSSRO) ile değişen çene-kondil pozisyonu sonucu; mandibular kondil, eklem diski ve glenoid fossa üzerindeki stres dağılımlarını incelemek ve ortognatik cerrahinin bu anatomik yapılar üzerindeki etkilerini üç boyutlu sonlu elemanlar analizi (FEA) yöntemiyle değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, ortognatik cerrahi uygulanmış 2 hasta ile yürütülmüştür. Çalışmamıza dâhil edilen hastalar cerrahi planlamaya göre 2 gruba ayrılmıştır. Birinci grup (Grup 1), asimetrik mandibular geriletme yapılan hasta; ikinci grup (Grup 2), simetrik mandibular geriletme yapılan hastadan oluşmaktadır. Hastaların cerrahi öncesinde ve ortognatik cerrahiden sonra 6. ayda CBCT görüntüleri alınmıştır. Bu CBCT görüntüleri, bilgisayar ortamında sonlu elemanlar analizi yöntemiyle (FEA) modellenmiştir. Elde edilen modellerden temporomandibular eklem yapıları üzerindeki streslerin daha iyi değerlendirilebilmesi için kuvvet skalasına göre renklendirilmiş anatomik kesitler elde edilmiştir. Temporomandibular eklem yapıları üzerindeki streslerin dağılımları ile ortognatik cerrahinin bu anatomik yapılar üzerindeki stres ve kuvvet dağılımlarına etkisinin modeller üzerinden analizleri yapılmıştır. Çalışmamızda TME'ye ait anatomik landmarklar operasyon öncesi ve sonrası, sağ ve sol taraf (bilateral) olacak şekilde her iki gruptada (Grup 1 ve 2) ayrı ayrı olarak değerlendirilmiştir. Değerlendirilen parametreler arasında maksimum principle stres (en yüksek gerilme), von misses stres ve minimum principle stres (en yüksek sıkışma) değerleri bulunmaktadır. Bulgular: Çalışmamızdaki her iki gruptada operasyon sonrası stresler, operasyon öncesi streslere göre düşüş göstermektedir. Bu durum tüm stres tiplerinde gözlenmektedir. En yüksek stres değişimi, %55,9 ile Grup 1'in geriletme yapılmayan taraf artiküler diski üzerindeki von misses streslerinde gözlenmektedir. En düşük stres değişimi ise, %2 ile Grup 1'in geriletme yapılmayan taraf mandibular kondili üzerindeki gerilme streslerinde gözlenmektedir. Bunu, aynı grubun geriletme yapılmayan taraf glenoid fossası üzerindeki gerilim stresleri %5,9 gibi bir değerle takip etmektedir. Bir stres grubu hariç, diğer gruplardaki tüm streslerin operasyon sonrası konumlarının operasyon öncesi konumlarına göre değişmediği gözlenmiştir. Mandibular kondil ve glenoid fossadaki gerilim tipi streslerin bu yapıların anteriorlarında, sıkışma tipi streslerin ise posteriorlarında konumlandığı analiz edilmiştir. Artiküler disklerde gözlenen von misses streslerin ise disklerin anteriorlarında yoğunlaştığı gözlenmiştir. Operasyon sonrası laterale yer değiştirerek konumu değişen tek stres grubu, Grup 1'in geriletme yapılmayan taraf glenoid fossası üzerindeki en yüksek gerilim stresleridir. Sonuç: Sonuç olarak, temporomandibular eklemi oluşturan mandibular kondil, artiküler disk ve glenoid fossa gibi ana yapılar üzerindeki stresler; BSSRO tekniği kullanılarak yapılan asimetrik ve simetrik mandibular geriletme cerrahilerinden sonra azalma göstermiştir. Ortognatik cerrahinin, mandibular asimetri ve prognatizm kaynaklı eklem içi yüksek stres seviyelerini hafifleterek temporomandibular eklem problemlerini azaltabileceği düşünülmektedir. Bu çalışmanın en önemli sınırlandırıcı unsuru, sonlu elemanlar analizi yönteminin maliyetli olmasından kaynaklanan örneklem grubunun az olmasıdır. Konuyla ilgili daha detaylı sonuçlara ulaşmak için hasta ve model sayısının artırılması gerekmektedir.