Sınıf öğretmenlerinin bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP)yeterlikleri ile tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi

İnsanlar bedensel, zihinsel ve sosyal yönden birbirinden farklıdır. Her insan sahip olduğu bireysel farklılığa uygun eğitim alma hakkına sahiptir. Özel gereksinimli bireylerin de sahip oldukları yetersizlik türüne ve düzeyine uygun eğitim alma hakları bulunmaktadır. Genel eğitim sınıfında öğrenim gören özel gereksinimli öğrencilerin eğitsel ihtiyacını karşılamak Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) ile mümkün olmaktadır. Bu araştırmada, sınıf öğretmenlerinin BEP yeterlikleri ile tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, 2020-2021 Eğitim-Öğretim Yılı Bahar Yarıyılında Batman ili merkeze bağlı ilkokulların 1-4. sınıflarında kaynaştırma öğrencisi bulunan 277 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada, araştırmacı tarafından geliştirilen "Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Tutum Ölçeği" (BEPTÖ) ile İlik ve Sarı (2018) tarafından geliştirilen "Öğretmenler İçin Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Yeterlilik Ölçeği" (ÖBEPYÖ) kullanılmıştır. Veri toplama aracı, COVID-19 pandemi sürecinde okullarda yüz yüze eğitime ara verilmesi nedeniyle hem online hem elden uygulanmıştır. Veri toplama aracından elde edilen veriler, SPSS istatistik paket programı ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde betimsel istatistiklerin (frekans, yüzde, aritmetik XI ortalama, standart sapma vb.) yanı sıra non- parametrik analiz teknikleri (Kruskal Wallis-H testi ve Mann-Whitney U testi) kullanılmıştır. Ayrıca, sınıf öğretmenlerinin BEP tutumları ile BEP yeterlikleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla Spearman Momentler Çarpımı Korelasyon Testi kullanılmıştır. Araştırmada, sınıf öğretmenlerinin BEP ile ilgili genel tutumlarının "katılıyorum" düzeyinde ve olumlu olduğu belirlenmiştir. Araştırmada, sınıf öğretmenlerinin BEP'e uygun materyal hazırlamalarının zor olduğu, BEP uygulama sürecinde meslektaşları ile görüş alışverişinde bulunmak istedikleri, BEP'in kaynaştırma öğrencileri için yararlı olduğuna inandıkları, BEP hazırlanması ile ilgili çalışmalara katılmaktan hoşlandıkları, BEP konusunda üstlerine düşen sorumlukları yerine getirme konusunda istekli oldukları belirlenmiştir. Ayrıca BEP'in öğretmen-öğrenci iletişimini artırdığı, kaynaştırma uygulamasında ortaya çıkabilecek sorunların çözümünde etkili olduğu, öğretmenlerin mesleki gelişimine katkı sağladığı ortaya çıkmıştır. Araştırmada, sınıf öğretmenlerinin BEP'e yönelik tutumlarının geneli üzerinde cinsiyet, kıdem, öğrenim durumu değişkenlerinin etkisi olmadığı, buna karşılık hizmetiçi eğitim değişkeninin sınıf öğretmenlerinin BEP'e yönelik tutumları üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın sonucunda, sınıf öğretmenlerinin BEP yeterlikleri "BEP Hazırlık Öncesi", "BEP Hazırlama Aşaması" , "BEP Aile Katılımı", "BEP'in Uygulanması ve Değerlendirilmesi" alt boyutları ile ölçeğin tamamında "katılıyorum" düzeyinde ve olumlu bulunmuştur. Ayrıca araştırmada, sınıf öğretmenlerinin kurallarına uygun BEP hazırlama konusunda yeterli olduğu, BEP ekibinin görev ve sorumluluklarını bildikleri, BEP için gerekli olan eğitsel performansın belirlenmesine katkı sağladıkları, BEP'in her aşamasında aile katılımının gerekli olduğunu bildikleri, BEP'e uygun eğitim yürütülmesi gerektiği ve gereken uyarlamaları yaptıkları, BEP uygulandıktan sonra öğrencinin gelişimine göre değerlendirmesini yapabildikleri sonuçlarına ulaşılmıştır. Son olarak BEP'e yönelik yeterliklerinin geneli üzerinde cinsiyet, kıdem, öğrenim durumu, kaynaştırma öğrenci sayısı değişkenlerinin etkisi olmamakla birlikte, hizmet içi eğitim değişkeninin öğretmenlerin BEP'e ilişkin yeterlikleri üzerinde anlamlı farklılık oluşturduğu görülmüştür. Ayrıca araştırmada, sınıf öğretmenlerinin BEP'e yönelik tutumlarının, BEP'e ilişkin yeterliklerini olumlu yönde etkilediği belirlenmiştir. XII Anahtar Kelimeler: BEP, özel gereksinimli birey, kaynaştırma uygulamaları, özel eğitim