Söke Hilmi Fırat Huzurevi'nde 2004?2010 yıllarında yaşlı ölümlerinin değerlendirilmesi

Amaç: Bu araştırmada, Söke Hilmi Fırat Huzurevi'nde 2004?2010 yılları arasında kalan yaşlılarda meydana gelen ölümler ve demografik özellikler, sosyo-ekonomik özellikler ve huzurevine gelişteki hastalık öyküsünün ölümlerle ilişkisinin incelenmesi ve ölümü belirleyen etmenlerin çok değişkenli analizlerle belirlenmesi amaçlanmıştır.Yöntem: Retrospektif kohort tipinde planlanan bu araştırmada, araştırma grubu 224 bireydir. Huzurevinde yaşlıların dosyalarından ölüm, demografik özellikler, sosyoekonomik özellikler, huzurevine gelişteki hastalık öyküleri retrospektif olarak incelenmiştir. Huzurevinde kalmış ya da kalmakta olan 224 kişinin dosyalarından veri toplanmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkeni ölüm, bağımsız değişkenleri ise demografik özellikler (yaş, cinsiyet, medeni durum), sosyo-ekonomik özellikler (öğrenim durumu, iş, gelir, sağlık güvencesi, kalış süresi, geliş nedeni), huzurevine gelişteki hastalık öyküsü (diyabet, hipertansiyon, koroner kalp hastalığı, inme, kanser, diğer, işitme sorunları, görme sorunları) olarak belirlenmiştir. Araştırmada yıllık ölüm hızı hesaplanmıştır. Yaş, cinsiyet, medeni durum, sosyoekonomik durum, huzurevine gelişteki hastalık öyküsü ile ölüm arasındaki ilişkinin incelenmesinde Ki-kare testi kullanılmıştır. Tek değişkenli analizlerde ölümle istatistiksel olarak ilişkili olan değişkenler lojistik regresyon analizine alınarak geriye doğru seçme (Backward LR) yöntemiyle ölümle ilişkili değişkenleri içeren bir model oluşturulmuştur. Ölüm nedenleri ICD?10 sınıflamasına göre değerlendirilmiştir. Ölümler tanı gruplarına göre ayrılmıştır. Yaş, cinsiyet, medeni durum, sosyoekonomik özellikler, huzurevine gelişteki hastalık öyküsü ile ölüm ve tanı grupları arasındaki ilişkinin incelenmesinde ki-kare testi kullanılmıştır. Hastanede ölenler ile huzurevinde ölenler yaş, cinsiyet, medeni durum, sosyoekonomik özellikler, huzurevine gelişteki hastalık öyküsü açısından ki-kare testi ile karşılaştırılmıştır. Araştırma bilgisayar ortamında ve SPSS 15.0 (Statistical Packages for The Social Sciences) paket programı kullanılarak çözümlenmiştir.Bulgular: Yaşlıların %60.7'si 85 yaş ve üzerinde olup %77.7'si erkektir. Yaşlıların %33.9'si okuryazar değildir. Yaşlıların %25.0'i geçimini sağlamak için düzensiz işler yapmaktadır. Yaşlıların çoğunluğunun (%41.5) herhangi bir sağlık güvencesi yoktur. Yaşlıların huzurevine geliş nedenlerinin başında sosyoekonomik yoksunluk (%58.5) yer almaktadır. Huzurevinde 2004?2010 yılları arasında kalan 224 yaşlıdan 65'i (%29.0) ölmüştür. Ölüm nedeni olarak ilk sırada %73.8 ile dolaşım sistemi hastalıkları yer almıştır. Ölümlerin çoğunluğu yaz mevsiminde olmuştur. Ölen yaşlıların oranı yaşla birlikte artmaktadır. Emekli olmayanlar, sağlık güvencesi olmayanlar, sosyoekonomik yoksunluk nedeniyle gelen yaşlılar arasında ölüm oranı daha fazla saptanmıştır. Huzurevine gelişte hastalık öyküsü (dolaşım hastalıkları, neoplazma hastalıkları, diğer hastalıklar) olan yaşlılar arasında ölenlerin oranı daha fazla saptanmıştır. Lojistik regresyon analizinde modele konan değişkenlerden yaş, meslek ve hastalık sayısı son basamakta ölümle ilişkili olan değişkenler olarak saptanmıştır. İlkokulu bitirmemiş olan yaşlılar arasında dolaşım sistemi hastalıklarına bağlı ölenlerin oranı daha fazla saptanmıştır. Öğrenim durumu, sağlık güvencesi ile ölüm yeri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır.Sonuç: Düşük eğitim, sağlık güvence yokluğu, düzensiz işler sosyoekonomik durumu belirlemektedir ve sağlık ya da ölümle ilişkilidir. Sağlık güvencesinin olmaması kişilerin temel sağlık hizmetlerinden ve koruyucu hizmetlerden daha az yararlanmalarına ve yaşlılıkta daha ağır hastalıklara sahip olmalarına neden olabilir. Yaşlılara sunulacak sağlık ve bakım hizmetlerini planlarken okuryazar olmayanlar, sağlık güvencesi olmayanlar, düzensiz işlerde çalışanlar, geliri olmayanlar öncelikle göz önünde bulundurulmalıdır.Anahtar Sözcükler: Yaşlılık, mortalite, huzurevi, sosyoekonomik durum