Son Dönem Osmanlı Fakihlerinden İbn Âbidîn'in Fıkıhçılığı (Reddü'l-Muhtâr örneği)

Son dönem Osmanlı fakihlerinden biri olan İbn Âbidîn, modern dönemin hemen öncesinde ve ictihad-taklid tartışmalarının yoğunlaşmaya başladığı bir zaman diliminde yaşamıştır. Geleneğin önemli temsilcilerinden biri olarak eserlerini büyük oranda hâşiye türünde kaleme almış ve fıkıh faaliyetini sıkı bir mezhep müntesibi olarak Hanefî mezhebi çerçevesinde gerçekleştirmiştir. İbn Âbidîn, hem eserlerinin niteliği hem de ilmî kudreti bakımından yaşadığı çevre ve dönemi aşan bir etkiye sahiptir. Bu çalışma, mezhep müntesibi bir fakih olarak İbn Âbidîn'in fıkıh faaliyetini, onun en önemli eserlerinden biri olan Reddü'l-muhtâr adlı hâşiyesi çerçevesinde ele almayı hedeflemektedir. Reddü'l-muhtâr'ın fıkıh ilmi açısından niteliği ve İbn Âbidîn'in bu eserde takip ettiği yöntem ve usûl üzerine yoğunlaşacak olan çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde İbn Âbidîn'in hayatı, eserleri, yaşadığı dönemin özellikleri ve ilmî kişiliğine yer verilmiştir. İkinci bölümde bir fıkıh hâşiyesi olması bakımından Reddü'l-muhtâr adlı eser incelenmiştir. Burada eserin genel özellikleri, eserde kaynakların kullanım metodu, meselelerin ele alınış tarzı gibi hususlar ele alınmış ve ayrıca İbn Âbidîn'in fıkhî birikime yaklaşım tarzı ile bu birikimi değerlendirme yöntemi üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde ise, İbn Âbidîn'in mezhep içi işleyişi dikkate alarak hüküm tespitinde takip ettiği usûl tespit edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca bu çerçevede İbn Âbidîn'in taklid-ictihad ve mezhep tasavvuru gibi konularda fıkıh düşüncesini ortaya koyan bazı görüşleri değerlendirilmiştir.