Sönümleyiciler ile bağlı betonarme perde duvarlı yüksek yapılarda eşdeğer sönümleme yöntemlerinin incelenmesi

Günümüzde, yapıların daha yüksek ve narin yapılması isteği, yapıların yatay kuvvetlere karşı daha hassas hale gelmelerine neden olmaktadır. Bunun sonucu olarak yapılardaki konfor, güvenlik ve afet sonrası kullanım gereksinimlerinin karşılanmasındaki zorluklar yeni taşıyıcı sistem düzenlemelerinin önerilmesi ile giderilmektedir. Bu yeni düzenlemelerden biri olan ve yapıya ek sönümleme özelliği sağlayan sönümleyici cihazların kullanımı gün geçtikçe yaygınlaşmaktadır. Bu bağlamda, sismik risk altındaki bölgelerde inşa edilen yüksek yapılarda yüksek rijitlik ve enerjimi sönümü sağlama özellikleri nedeni ile yaygın olarak kullanılan bağ kirişli perde duvar sistemlerinin performans seviyelerini arttırmak amacı ile sönümleyici cihazların kullanılması güncel araştırma konuları arasındadır. Bu tezin konusu olan sürtünme tipi sönümleyicili çelik bağ kirişleri, perde duvar sistemlerinin performanslarının arttırılmasında kullanılabilecek düzenlemelerden bir tanesidir. Sönümleyici cihazların tasarımlarının yapılması aşamasında doğrusal olmayan analiz yönteminin kullanılması gerekliliği bu cihazların tasarımı için gerekli sürenin ve iş gücünün artmasına neden olmaktadır. Bu nedenle, sönümleyici cihazların ön tasarımlarının doğrusal analiz metodu ile yapılmasını mümkün kılan eşdeğer sönüm değerinin hesaplanması son derece önemli bir konu haline gelmektedir. Bu çalışmada, eşdeğer sönüm hesap yöntemlerinden modal şekil değiştirme enerjisi yöntemi ve ASCE/FEMA yaklaşımı incelenmiştir. İlk olarak, iki yöntemin doğruluğu incelenmiş daha sonra incelenen yapı için eşdeğer sönümün kullanıldığı doğrusal analiz sonuçları ile doğrusal olmayan çözümleme sonuçları karşılaştırılması yapılmıştır. Birinci bölümde, ek enerji sönümleyici sistemlerinin ortaya çıkmasındaki temel etkenler, yüksek yapılarda kullanılan ek enerji sönümleyici sistem düzenleri ve bu sistemlerin yapıya kattığı ek sönüm miktarının belirlenmesinde kullanılan yöntemler hakkında genel bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde, yüksek yapılarda yaygın olarak kullanılan bağ kirişli perde duvar sistemleri ve ek enerji sönümleyici sistemler hakkında bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde, incelenen yapısal sistem özellikleri, analizlerde kullanılan deprem etkileri, doğrusal olmayan analiz modelinin oluşturulması aşamaları ve elde edilen sonuçlar bulunmaktadır. Dördüncü bölümde, eşdeğer sönüm hesaplama yöntemlerinden modal şekil değiştirme enerjisi yöntemi ve ASCE/FEMA yaklaşımı anlatılmış ve bu yöntemlerin doğruluğu incelenmiştir. Beşinci bölümde, ASCE/FEMA yaklaşımı ile hesaplanan eşdeğer sönüm değerinin kullanıldığı doğrusal analiz sonuçları ile doğrusal olmayan analiz sonuçları karşılaştırılmıştır.