Sosyal hizmet uzmanlarının merhamet yorgunluğu ve ikincil travmatik stres düzeylerinin incelenmesi

Sosyal hizmet; toplumun birçok noktasına temas eden, ötekileştirilmiş, örselenmiş ve dezavantajlı durumda olan bireylerle çalışan bir disiplindir. Sosyal hizmet uzmanları görevlerini yerine getirirken, hizmet verdiği müracaatçı gruplarından etkilenmekte ve bazı sorunlarla karşı karşıya kalmaktadır. Bu sorunların bazıları; tükenmişlik, stresin artması, merhamet yorgunluğu ve travma gibi olumsuzluklar içermektedir. Literatür incelendiğinde merhamet yorgunluğu ve ikincil travmatik stres ve ilgili çeşitli çalışmalar yapılmış olsa da sosyal hizmet uzmanlarının merhamet yorgunluğu ve ikincil travmatik stres düzeylerini inceleyen herhangi bir çalışmaya rastlanamamıştır. Bu kavramların araştırılması ve hizmet veren meslek elemanlarının yaşadıkları sorunları tespit edebilmek için literatürde kavramların nasıl tanımlandığını incelemek gerekmektedir. Urnek (2021) merhameti, bireyin başkalarına yardım etmek için onu yönlendiren his ve dürtülerin toplamı olarak tanımlamaktadır. Bu dürtü ve hisler zamanla verilen hizmetle paralel olarak olumsuz bir güç yaratarak merhamet yorgunluğunu ortaya çıkarmaktadır. Merhamet yorgunluğu kavramı, Kelly ve arkadaşları (2015) tarafından travmatize olmuş bir bireye maruz kalma, ondan etkilenme ve bu etkilenmeden dolayı ortaya çıkan stres olarak açıklanmaktadır. Merhamet yorgunluğu bireyin yaşadığı tükenmişlik ve ikincil travmatik stresin toplamı olarak da tanımlanmaktadır. Sosyal hizmet uzmanları hizmet verdiği gruplar ve hitap ettiği insan kitlesi nedeniyle doğrudan bazı risklere maruz kalabilmekte ve olumsuzluklar yaşamaktadır. Sosyal hizmet mesleğinin, toplumun en kırılgan ve ötekileştirilmiş kesimlerini kucaklaması, bir süre sonra bu alanda hizmet veren uzmanların yıpranmasına ve bireysel anlamda sorunlar yaşamasına neden olmaktadır. Bu sorunların başında uzmanın stres düzeyinin artması ve travma yaşaması gelmektedir. Aca (2021) yaptığı çalışmada sosyal hizmet uzmanlarının duygusal hissizlik, stres ve duygusal duyarsızlaşma yaşamalarının sebebini vaka yükünün artmasına, günlük çalışma düzenlerinde sorunlarla karşılaşmalarına bağlamış ve karşılaştıkları vakaların günlük yaşamlarını etkilediğini ve sosyal hizmet uzmanlarının duyarsızlaşma, stres ve duygusal hissizlik benzeri olumsuz durumlardan korunmak için profesyonel destek alamadığını belirtmiştir. Öztürk ve Uluşahin (2008) stresi bireyin tüm yaşamını etkilediğini ve bazı durumlarda dengesini bozduğunu belirtmiştir. Stresle yaşayan bireylerin, strese verdikleri tepkinin değişken ve farklı olduğunu ileri sürmüştür. Kahil ve Palabıyıkoğlu (2018) travmatik geçmişi olan bireylere hizmet sunan kişilerin strese ikincil maruziyet yaşamasına rağmen bu travmatizmden etkilendiği ve olumsuzluk yaşadığını öne sürmüştür. Sosyal hizmet uzmanları karşılaştığı vakalar nedeniyle travmatik stres yaşama riski altındadır. Çetinkaya Büyükbodur (2018)'e göre sosyal hizmet uzmanının ikincil travmatik stres yaşamasının çeşitli nedenleri vardır. Bunlar; uzmanın çalışma süresi, gördüğü vakalar, yaş, cinsiyet, önceden yaşamış olduğu travmalar ve süpervizyon eksikliğinden kaynaklanmaktadır. Literatür incelendiğinde sosyal hizmet alanında merhamet yorgunluğu ve ikincil travmatik stres düzeyini açıklayan herhangi bir çalışmaya ulaşılamamıştır. Bu anlamda yapılacak olan çalışma sosyal hizmet uzmanlarının yaşadıkları merhamet yorgunluğu ve ikincil travmatik stres düzeyini açıklaması adına literatüre önemli katkı sağlayacaktır.