Sözleşmeli öğretmen istihdamında karşılaşılan sorunlara ilişkin öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi

Bu araştırma, sözleşmeli öğretmen istihdamında karşılaşılan sorunları öğretmen görüşlerine dayalı olarak değerlendirilmeyi amaçlamaktadır. 1980'li yıllardan itibaren Türkiye'de de uygulamaya konulan neoliberal politikalar ekonomik ve toplumsal yaşamın tüm alanlarını etkilediği gibi eğitimi de derinden etkilemiştir. Bu etkilerin başında ise öğretmenlik mesleğinin istihdam biçimlerinin değişmesi ve giderek öğretmenlik mesleğinin güvencesiz hale getirilmesi gelmektedir. Öğretmenlerin sözleşmeli, ücretli, kadrolu gibi farklı şekillerde istihdam edildiği görülmekte ve sözleşmeli öğretmenlik uygulaması eğitim sistemindeki temel sorunlardan birisini oluşturmaktadır. 2005 ve 2011 yılları arasında uygulanan sözleşmeli öğretmenlik uygulaması, 2016 yılında Resmi Gazetede yayımlanan "668 sayılı Kanun Hükmünde Kararname" ile yeniden gündeme gelmiştir. 2016 yılından itibaren öğretmenler yeniden sözleşmeli olarak istihdam edilmeye başlanmıştır. Bu bağlamda araştırma, Milli Eğitim Bakanlığındaki (MEB) sözleşmeli öğretmenlik uygulamasının öğretmenlik mesleği üzerindeki etkilerini, öğretmen görüşleri alınarak derinlemesine araştırmayı amaçlamaktadır. Ayrıca araştırmada sözleşmeli öğretmenlik uygulamasının diğer istihdam türlerinden farklı olarak öğretmenler üzerinde yarattığı sorunlar ve beraberinde getirdiği ayrımcı uygulamalar ele alınmaktadır. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması tekniği kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme soruları ile Türkiye'nin farklı yerleşim yerlerinde görev yapmış 30 farklı branştan çeşitli kademelerde çalışmakta olan öğretmenler ile görüşülmüştür. Verilerin çözümlenmesinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırma bulguları, sözleşmeli ve kadrolu öğretmenler arasında özlük hakları açısından önemli farkların olduğunu ve sözleşmeli öğretmenlerin dezavantajlı durumda olduğunu göstermiştir. Sözleşmeli öğretmenlerin yaşadığı hak kayıpları ve maruz kalınan ayrımcı uygulamaların öğretmenlerin motivasyonlarını olumsuz etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Sözleşmeli öğretmenler ile ilgili elde edilen diğer sonuç ise sözleşmeli öğretmenlik uygulamasının öğretmenlerin yöneticileri ve meslektaşları ile ilişkilerini olumsuz etkilediği yönündedir. Bakanlığın tüm öğretmenleri kadrolu olarak istihdam etmesi ve diğer mesleklerde olduğu gibi, öğretmenlerin de zorunlu hizmet bölgelerinde hizmet vermeleri için zorlayıcı değil, teşvik edici politikaların geliştirilmesi önerilmektedir.