Spor lisesi ve diğer lise öğrencilerinin temel psikolojik ihtiyaçları ile mutluluk düzeylerinin incelenmesi

Amaç: Bu araştırmanın amacı, spor lisesi ve diğer liselerde öğrenim gören öğrencilerin temel psikolojik ihtiyaç ve mutluluk düzeylerini belirlemek, bu değişkenleri demografik özelliklere göre karşılaştırmak ve temel psikolojik ihtiyaçların mutluluk üzerindeki etkisini incelemektir. Materyal ve Metot: İlişkisel tarama modelinde yürütülen araştırmanın örneklemini, Erzincan il merkezinde farklı lise türlerinde öğrenim gören 573 öğrenci (361 erkek, 212 kadın) oluşturmaktadır. Araştırmada Temel Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği ve Oxford Mutluluk Ölçeği Kısa Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde t-testi, Tek Yönlü ANOVA, Post Hoc testler, Pearson korelasyon ve çoklu regresyon analizleri uygulanmıştır. Bulgular: Araştırmada, öğrencilerin temel psikolojik ihtiyaç ve mutluluk düzeyleri; cinsiyet, sınıf düzeyi ve ebeveyn durumu açısından anlamlı fark göstermezken, okul türü, lise tercih nedeni ve sportif katılım gibi değişkenlere göre anlamlı farklılıklar göstermektedir. Spor lisesi öğrencileri, lisanslı sporcular ve okul sporlarına katılan bireylerin psikolojik ihtiyaç ve mutluluk düzeyleri daha yüksektir. Temel psikolojik ihtiyaçlar ile mutluluk arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki bulunmuş; ihtiyaçların mutluluk düzeyinin %38,8'ini yordadığı tespit edilmiştir. Sonuç: Temel psikolojik ihtiyaçların karşılanması, ergen bireylerin mutluluk düzeyini artırmada önemli bir rol oynamaktadır. Spor etkinliklerine katılım, lise tercihi sürecinde aile etkisi ve okul türü gibi faktörler, öğrencilerin temel psikolojik ihtiyaçların karşılanması ve mutluluk düzeyleri üzerinde belirleyici unsurlar olarak öne çıkmaktadır. 2025, 103 Sayfa Anahtar Kelimeler: Mutluluk, Spor, Temel Psikolojik İhtiyaç Materyal ve Metot: İlişkisel tarama modelinde yürütülen araştırmanın örneklemini, Erzincan il merkezinde farklı lise türlerinde öğrenim gören 573 öğrenci (361 erkek, 212 kadın) oluşturmaktadır. Araştırmada Temel Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği ve Oxford Mutluluk Ölçeği Kısa Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde uç değer kontrolü yapıldıktan sonra, parametrik test varsayımları sağlanarak t-testi, Tek Yönlü ANOVA, Post Hoc testler, Pearson korelasyon ve çoklu regresyon analizleri uygulanmıştır. Tüm istatistiksel işlemler SPSS 25 programında, .05 anlamlılık düzeyinde gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Araştırmada, öğrencilerin temel psikolojik ihtiyaç ve mutluluk düzeyleri; cinsiyet, sınıf düzeyi ve ebeveyn durumu açısından anlamlı fark göstermezken, okul türü, lise tercih nedeni ve sportif katılım gibi değişkenlere göre anlamlı farklılıklar göstermektedir. Spor lisesi öğrencileri, lisanslı sporcular ve okul sporlarına katılan bireylerin psikolojik ihtiyaç ve mutluluk düzeyleri daha yüksektir. Temel psikolojik ihtiyaçlar ile mutluluk arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki bulunmuş; ihtiyaçların mutluluk düzeyinin %38,8'ini yordadığı tespit edilmiştir. Sonuç: Temel psikolojik ihtiyaçların karşılanması, ergen bireylerin mutluluk düzeyini artırmada önemli bir rol oynamaktadır. Spor etkinliklerine katılım, lise tercihi sürecinde aile etkisi ve okul türü gibi faktörler, öğrencilerin temel piskolojik ihtiyaçların karşılanması ve mutluluk düzeyleri üzerinde belirleyici unsurlar olarak öne çıkmaktadır. Okullarda öğrencilerin temel psikolojik ihtiyaçlarını destekleyen rehberlik hizmetleri ve spor temelli uygulamaların mutluluk düzeylerini artırmada önemli katkılar sağlayabileceğini göstermektedir.