Spor salonlarının deprem performansının değerlendirilmesi

Aktif deprem kuşağında ve diri fay hatlarının bulunduğu Türkiye'de yapılan betonarme ve çelik spor salonlarında çelik taşıyıcı elemanlar ile bağlantı elemanlarının tahkikinde, performans analizlerinin dikkate alınması gerektiğinden yola çıkılarak bu tez çalışması hazırlanmıştır. Dört bölümden oluşan yüksek lisans tezinin birinci bölümü giriş bölümü olarak düzenlenerek bu bölümde konu ile ilgili açıklamalar, çalışmalar ve çalışmaların amaç ve kapsamları anlatılmıştır. İkinci bölümde Türkiye'de yapılan spor salonlarının yapım özellikleri anlatılmış ve çeşitli spor salonları hakkında genel bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde performansa dayalı tasarım ve değerlendirmesi detaylı olarak verilmiştir. Bu bölümde Türkiye Bina Deprem Yönetmeliğine (TBDY 2018) göre binalara ilişkin bilgilerin toplanması, bina taşıyıcı sistem elemanlarının hasar sınırları ve bina deprem performans düzeylerinin belirlenmesine ilişkin konular verilmiştir. Performans belirleme aşamasında, deprem hareketleri ve performans hedefleri belirtilmiş, kullanılan analiz yöntemleri açıklanmıştır. Dördüncü bölümde her iki spor salonunun mevcut durumları ele alınmış ve sayısal inceleme yapılmıştır. Spor salonlarına ait bilgiler kullanılarak SAP 2000 programı yardımıyla tasarımı yapılmış olan betonarme taşıyıcı sistemli ve çatısı çelik kafes sistem makaslardan oluşan yapının, çatıdaki makas elemanlarının moment aktaran (rijit), moment aktarmayan (mafsallı) ve % 30 oranında moment aktaran elemanlardan teşkil edilmesi halinde bina tepe noktası deplasman değerlerinde meydana gelen değişiklikler incelenmiş, çelik spor salonunun da doğrusal elastik olmayan hesap yöntemlerinden artımsal deprem yükü ile itme analizi yöntemi kullanılarak deprem performansı incelenmiş ve çapraz elemanların bağlantı noktalarının ezilme hesapları yapılmıştır. Sonuç bölümünde ise yapılan hesaplamaların sonuçları değerlendirilmiş, ilk uygulamada tepe noktası deplasmanının en çok etkileyen sistemin rijit olan birleşim, en az etkileyen sistemin ise dikme ve diyagonallerin mafsallı olarak belirlenen sistemin olduğu görülmüştür. İkinci sayısal uygulamada ise çapraz elemanların bulon deliklerinde ezilmelerin olduğu görülmüş, bu tür yapıların şekil değiştirmeye göre tasarımların yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Spor Salonu, Çelik Yapılar, Performans Analizi, Şekil Değiştirme