Spora yönelik tutum, dijital oyun bağımlılığı- farkındalık ve eğilimler: X, Y ile Z kuşağının karşılaştırılması

Araştırmada bir yıldan beri günde en az 6 saat eSpor oyunu oynayan, X, Y ve Z kuşağındaki eSpor oyuncularının spora yönelik tutumunun, dijital oyun bağımlılığının, dijital oyun bağımlılığına yönelik farkındalığının belirlenmesi ve katılımcıların spor ile dijital oyun bağımlılığına ilişkin eğilimlerinin saptanması amaçlanmıştır. Karma modelde yürütülen araştırmanın nicel basamağına 255'i X kuşağından, 348'i Y kuşağından ve 451'si Z kuşağından olmak üzere toplam 1054, nitel basamağına X kuşağından 173, Y kuşağından 201, Z kuşağından 218 olmak üzere 592 eSpor oyuncusu katılmıştır. Spora Yönelik Tutum Ölçeği, Oyun Bağımlılığı Ölçeği, Dijital Oyun Bağımlılığına İlişkin Farkındalık Ölçeği ile açık uçlu form'un kullanıldığı araştırmanın nicel analizinde MANOVA ve Pearson Korelasyon analizi kullanılmıştır. Verilerin nitel analizinde ise içerik analizinden yararlanılmıştır. Araştırma bulgularına göre; X ve Y kuşağındaki kadınların spora yönelik tutumlarının erkeklerinkinden; Y ve Z kuşağındaki erkeklerin oyun bağımlılığının kadınlarınkinden ve X, Y ve Z kuşağındaki erkeklerin dijital oyun bağımlılığına ilişkin farkındalıklarının kadınlarınkinden yüksek olduğu saptanmıştır. Araştırmada düzenli spor yapan Y ve Z kuşağındaki eSpor oyuncularının spora yönelik tutumlarının, düzenli spor yapmayanlardan; Z kuşağındaki düzenli spor yapanların dijital oyun bağımlılığına ilişkin farkındalıklarının, düzenli spor yapmayanlardan daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Düzenli spor yapma durumunun oyun bağımlılığı düzeyini etkilemediği saptanmıştır. X kuşağındaki lisans mezunlarının spora yönelik tutumunun, lise ve ortaokul mezunlarından yüksek olduğu görülmüştür. Ortaokul mezunu Y ve Z kuşağındaki eSpor oyuncularının oyun bağımlılığının lise ve lisans olanlardan daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Eğitim durumu lisans olan X kuşağındaki eSpor oyuncularının dijital oyun bağımlılığına ilişkin farkındalık düzeylerinin ortaokul ve lise olanlardan daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ekonomik durumu yüksek olan Z kuşağındaki eSpor oyuncuların spora yönelik tutumlarının, ekonomik durumu orta olanlardan daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ayrıca katılımcıların ekonomik durumuna göre oyun bağımlılığı ile dijital oyun bağımlılığına ilişkin farkındalığının anlamlı farklılık göstermediği belirlenmiştir. Ekonomik durumu yüksek olan Z kuşağındaki eSpor oyuncuların spora yönelik tutumlarının, ekonomik durumu orta olanlardan daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ayrıca katılımcıların ekonomik durumuna göre oyun bağımlılığı ile dijital oyun bağımlılığına ilişkin farkındalığının anlamlı farklılık göstermediği belirlenmiştir. Zararlı alışkanlığı olmayan Y kuşağındakilerin spora yönelik tutumunun zararlı alışkanlığı olanlardan, Y kuşağında zararlı alışkanlığı olanların oyun bağımlılığının zararlı alışkanlığı olmayanlardan ve zararlı alışkanlığa sahip olmayan Y ile Z kuşağındakilerin dijital oyun bağımlılığına ilişkin farkındalıklarının zararlı alışkanlığa sahip olanlardan daha yüksek olduğu saptanmıştır. Y kuşağındaki beden kitle indeksi normal olan eSpor oyuncularının spora yönelik tutumlarının obez olanlardan, Y kuşağında yer alan beden kitle indeksi obez olanların oyun bağımlılığının normal ve zayıf olanlardan, beden kitle indeksi normal olan X ve Y kuşağındakilerin dijital oyun bağımlılığına ilişkin farkındalığının obez olanlardan daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ayrıca SYTÖ ile OBÖ arasında negatif yönde düşük düzeyde; DOBİFÖ ile OBÖ arasında negatif yönde düşük düzeyde; SYTÖ ve DOBİFÖ arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı ilişki bulunmuştur. Araştırmanın nitel basamağında X, Y ve Z kuşağındaki eSpor oyuncularının spora yönelik görüşlerinin farklı temalar altında toplandığı görülmüştür. Spora yönelik, X kuşağındaki eSpor oyuncularının olumlu, olumsuz ve zararlı temaları yönünde görüş bildirdiği; Y kuşağındaki eSpor oyuncularının ikincil ve önemli temaları yönünde görüş bildirdiği; Z kuşağındaki eSpor oyuncularının ikincil ve gereklilik temaları yönünde görüş bildirdiği saptanmıştır. X, Y ve Z kuşağındaki eSpor oyuncularının dijital oyun bağımlılığına yönelik görüşlerinin ise benzer ve farklı alt kategorileri oluşturduğu belirlenmiştir. X, Y ve Z kuşağındaki eSpor oyuncularının dijital oyun bağımlılığı hakkındaki görüşlerinin toplandığı benzer temaların; zararlı ve ret temaları olduğu; dijital oyun bağımlılığının birey üzerinde olumsuz etkilerinin olmasından dolayı, dijital oyun bağımlılığının zararlı görüldüğü saptanmıştır. Sonuç olarak X, Y ve Z kuşağındaki eSpor oyuncularının spora yönelik tutumlarının yüksek, oyun bağımlılığı düzeyinin orta, dijital oyun bağımlılığına ilişkin farkındalık düzeylerinin de orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Ayrıca X, Y ve Z kuşağındaki eSpor oyuncularının çoğunlukla sporu ikincil bir seçenek olarak gördüğü aynı zamanda da sporun yararlarına ilişkin görüş sahibi olduğu; X, Y ve Z kuşağındaki eSpor oyuncularının çoğunluğunun da dijital oyun bağımlılığının zararlarını vurguladığı, katılımcıların dijital oyun bağımlılığı ile ilgili farkındalık sahibi olduğu sonucuna varılmıştır.