Streptozotosin ile indüklenmiş diyabetik sıçan modelinde metforminin diyabetik nöropati ve bilişsel fonksiyonlar üzerine etkisinin araştırılması

Giriş/Amaç: Nörodejenerasyon diyabetin en önemli komplikasyonlarındandır. Nörodejenenerasyona bağlı olarak gelişen bilişsel fonksiyon bozuklukları ve periferik nöropati gibi diyabetik komplikasyonların altında yatan mekanizma henüz tam olarak açık değildir. Streptozotosin özellikle memeli pankreasında insülin üreten beta hücrelerinde toksik etki gösteren, doğal olarak oluşan kimyasal bir maddedir. Bu çalışmada diyabetik sıçanlarda metforminin olası nöroprotektif etkilerini araştırmayı amaçladık. Materyal/Metod: 30 adet Wistar albino erkek sıçan kontrol grubu, STZ grubu ve STZ+MET grubu olmak üzere üç gruba ayrıldı. Diyabet oluşturmak için 55 mg/kg STZ intraperitonal olarak uygulandı. Metformin 500 mg/kg dozda altı hafta boyunca her gün oral gavaj yoluyla verildi. Diyabet oluşturulduktan altı hafta sonra sıçanlara Hot-plate analjezi testi ve son haftasında bilişsel fonksiyonların değerlendirilmesi için Morris Water Maze Testi kullanıldı. Siyatik sinir ve hipokampüs dokuları histolojik olarak incelendi. Beyin dokusunda oksidadif stres markırlarından MDA, SOD, GSH, TAS ve TOS düzeylerine bakıldı. Bulgular: Gruplara göre altı haftalık ortalama kan glikoz seviyeleri; kontrol 130±29 mg/dl, STZ 486±120 mg/dl ve STZ+MET 256±36 mg/dl'dir. Periferik nöropatinin değerlendirildiği Hot plate bulgularına göre diyabetik grupta ağrı hissetme süresi uzarken metformin grubunda bu sürenin azaldığı anlamlı bulundu (p<0.05). MWM sonuçlarında STZ grubundaki sıçanların platformu bulmak için katettikleri mesafe kontrol grubuna göre uzun ve karmaşıktı. STZ+MET grubununun sonuçları kontrol grubu bulgularına benzerdi. Hipokampüs dokularında yapılan histolojik incelemelerde; dejenere nöron yüzdeleri kontrol grubu%15,6 STZ % 45,6 ve STZ+MET grubunda %36,5 olarak değerlendirildi. STZ grubundaki dejenerasyon kontrol grubuna göre anlamlıydı. STZ+MET grubundaki iyileşme ise STZ grubuna göre anlamlı bulundu (p<0.001). Siyatik sinir histopatolojik skorlanarak değerlendirildi. STZ grubunda kontrol grubuna göre anlamlı artış STZ+MET grubunda ise STZ grubuna göre anlamlı bir azalma olduğu gözlemlendi (p<0.001). Beyin dokusunda yapılan oksidadif stres ve antioksidan analiz sonuçlarına göre STZ grubunda kontrol grubuna göre GSH ve TAS bulgularında azalma; MDA, TOS, SOD bulgularında anlamlı artışlar bulundu. STZ+MET grubu STZ grubu ile karşılaştırıldığında TAS bulgularındaki artış; SOD ve MDA bulgularındaki azalmalar anlamlı bulundu(p<0.05). Sonuç: Bu çalışmayla metforminin diyabetik sıçanlarda; siyatik sinirdeki yapısal bozuklukları onardığı ve hipokampüs dokusunda oksidadif stresi ve dejenere nöron sayısını azaltarak diyabete bağlı gelişen bilişsel fonksiyonlardaki bozulmayı düzelttiği gösterildi. Anahtar Kelimeler: Bilişsel Fonksiyonlar, Diabetes Mellitus, Diyabetik Nöropati, Metformin, Streptozotosin