Sürdürülebilir kalkınmada elektrik tüketimi ve büyüme ilişkisi

Ülke ekonomilerinin temeli, ekonomik ve sosyal kalkınmanın önemli bir göstergesi olan enerjiye dayanmaktadır. Enerji ihtiyacının genellikle fosil enerji kaynaklarından karşılanıyor olması, önemli bir çevre kirliliği göstergesi olan karbondioksit (CO2) emisyonunu artıran bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Kalkınma, enerji ve çevre arasındaki bu ilişkiye bağlı olarak sürdürülebilir kalkınma, çevre ve enerji ekonomisi, yenilenebilir enerji kaynakları gibi konular günümüzde sıkça tartışılır hale gelmiştir. Bu çalışmada, 1980-2010 yılları arasında OECD ülkelerinde CO2 emisyonu, elektrik tüketimi ve ekonomik büyüme arasında ilişki olup olmadığı analiz edilmiştir. İlk olarak, CO2 emisyonunun bağımlı değişken, elektrik tüketimi ve ekonomik büyümenin açıklayıcı değişken olduğu modelde kullanılan değişkenlerin birim kök içerip içermediğini tespit etmek için Levin-Lin-Chiu, Im-Pesaran-Shin, Breitung, Fisher Tipi, CADF ve CIPS birim kök testleri kullanılmıştır. Birim kök testleri sonucunda 30 OECD ülkesinde paneli oluşturan yatay kesit birimleri seviye düzeyinde durağan değillerken birinci farkları alındıktan sonra durağan oldukları anlaşılmıştır. Modeli oluşturan değişkenler arasında uzun dönemli ilişki olup olmadığı Pedroni, Kao, Johansen Fisher ve Westerlund Error Correction panel eşbütünleşme testleriyle analiz edilmiştir. Panel eşbütünleşme testleri sonucunda 30 OECD ülkesinde CO2 emisyonu, Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) ve elektrik tüketimi arasında eşbütünleşme ilişkisi olduğu sonucuna varılmıştır. Uzun dönem katsayıların tahmini için Dinamik En Küçük Kareler (DOLS) tahmincisi kullanılmıştır. Uzun dönem tahminciler 30 OECD ülkesinin çoğunluğunda elektrik tüketimi ve CO2 emisyonu arasında istatistiki olarak anlamlı bir ilişkinin olduğunu göstermiştir. Ayrıca, CO2 emisyonu ve ekonomik büyüme arasında doğrusal olmayan bir ilişkinin varlığını ifade eden Çevresel Kuznets Eğrisi (ÇKE) hipotezini destekleyen sonuçlara ulaşılmıştır. Son olarak çalışmada kullanılan değişkenler arasında nedensellik ilişkisinin olup olmadığı Panel Vektör Hata Düzeltme Modeli (VECM) ve Dumitrescu-Hurlin nedensellik testleri ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçları 30 OECD ülkesinde kısa dönemde GSYH ile CO2 emisyonu arasında tek yönlü nedensellik ilişkisi olduğu ve GSYH ile elektrik tüketimi arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi olduğunu göstermektedir. Ayrıca, G7 ülkelerinde CO2 emisyonu ile GSYH ve GSYH ile elektrik tüketimi arasında çift yönlü, elektrik tüketiminden CO2 emisyonuna doğru tek yönlü; 23 OECD ülkesinde ise CO2 emisyonundan GSYH'ya doğru ve elektrik tüketiminden CO2 emisyonuna doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir.