Süt sığırlarında bazı meme özellikleri ile sütteki somatik hücre sayısı arasındaki ilişki

Bu çalışmada, Sakarya iline bağlı Pamukova İlçesindeki bulunan ve Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliğine üye özel bir işletmede yetiştirilen ve birinci laktasyonda bulunan 158 büyük baş siyah alaca süt sığırlarının; meme başı kası skorlaması, meme ucu ve şeklinin skorlaması, meme ucu uzunluğu skorlaması, deri durumu skorlaması, meme başı kirlilik skorlaması, ön ve arka meme başlarının yerleşimlerinin skorlaması, meme siğillilik durumunun skorlaması ve California Mastitis Testi (CMT) skorlaması yapılarak, meme başı özellikleri ile somatik hücre sayısı (SHS) arasındaki ilişki ortaya konmaya çalışılmıştır. Çalışma kapsamında hayvanlar 12 ay boyunca gözlenerek her bir ay sonunda skorlamalar yapılmıştır. Çalışma üç verim gurubu (yüksek, orta ve düşük) ve 4 mevsim gurubu (sonbahar, kış, ilkbahar ve yaz) şeklinde değerlendirilmiştir. Çalışmada tüm guruplarda her bir meme başı için ayrı ayrı test ve ölçümler yapılmıştır (ön sağ meme başı, ön sol meme başı, arka sağ meme başı ve arka sol meme başı). Yüksek ve orta verim gurubundaki hayvanlarda meme başı skoru ile CMT arasındaki ilişki istatistik olarak önemli olduğu belirlenmiştir (p<0.01). Düşük verim gurubunda ise arka sol meme başı hariç (p>0.05) diğer tüm guruplarda CMT ile meme başı skoru arasındaki ilişkinin önemli olduğu gözlenmiştir (p<0.01). Meme şekli skoru ile CMT arasında yüksek verim düzeyinde tüm gruplarda p<0.01 önem düzeyinde, orta verim grubunda arka sol meme başı için p<0.01 ve diğer meme başları için (p<0.05) önem düzeyinde istatistik olarak ilişki olduğu belirlenmiştir. Düşük verimli düzeyinde ise ön sol ve ön sağ meme başı şekli skorları ile CMT arasında p>0.05 ve arka sol ve arka sağ meme başları skorları ile CMT arasında p<0.01 önem seviyesinde ilişki olduğu belirlenmiştir. Mevsimlere göre (sonbahar, kış, ilkbahar ve yaz) meme başı kirlilik skorları ile CMT arasındaki ilişki incelendiğinde sonbahar, kış ve yaz mevsimleri için meme başı kirlilik skoru ile CMT arasındaki ilişkinin önemsiz (p>0.05) olduğu gözlenmiştir. İlkbahar mevsimi için ön sol meme başı kirlilik skoru ile CMT arasında p<0.01 önem düzeyinde, arka sağ ve arka sol meme başları için ise p>0.05 önem düzeyinde ilişki olduğu belirlenmiştir. Çalışmada, memenin morfolojik özellikleri ile CMT düzeyleri arasındaki ilişki incelendiğinde özellikler arasında önemli düzeylerde ilişki olduğu, bu nedenle memeye başına ilişkin meme başı kası, meme ucu şekli ve meme başı uzunluğu gibi karakterler hayvan ıslahında seleksiyon kriteri olarak kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.