Talep belirsizliği altında yedek parça stoklarının yönetimi

İşletmeler için önemli bir maliyet kalemi olan stok yükünü minimize etmek, rekabet koşulları içinde avantaj sağlayabilmek için önemlidir. Envanter planlaması modelleri, sektörlere göre farklılık göstermekte birlikte şirketlerin yapısına uygun bir envanter modeli kullanımı, şirketlere önemli bir maliyet kazancı sağlamaktadır. Havacılık sektöründe, uçak bakımı esnasında kullanılan yedek parçaların uygun stok politikası ile takibini yapılması ile uçuş işletme maliyetlerinin kontrolü sağlanıp rekabette pay arttırılabilmektedir. Bu çalışma kapsamında, talep belirsizliği altında envanter yönetiminde havacılık sektöründe bir işletme örneği baz alınarak yedek parça stokları yönetimi için uygun bir yöntem bir önerisi verilmiştir. Uçak yedek parçalarının yüksek maliyetli ve uzun temin süresine sahip olması sebebi ile, uygun stok politikası kurmak ve takibi çok önemlidir. Parçalar aynı zamanda da kesikli talep yapısına sahip oldukları için, talebin değişkenliği ve belirsizliği mevcuttur, bu sebeple parçaların doğru talep tahmini, stok maliyetlerinde azalmaya yol açacak ve operasyonlarda zaman kazanılacaktır. Çalışmanın birinci bölümünde, stok ve stok yönetimi kavramları incelenmiş, stok tutmanın önemi üzerinde durulmuştur. İkinci bölümünde ise stok kontrol modelleri incelenmiştir. Tezin uygulama bölümünde ise, bir uçak bakım şirketinin, istenilen hizmet düzeyinin sağlayabilecek şekilde, bakım esnasında ihtiyaç duyduğu yedek parçaların, stok kontrol yöntemlerinden (s-1, S) stok modeli ile emniyet stokları belirlenmiştir. Oluşturulan modelin uygulanması için, Y tedarikçi firmasından satın alınan malzemelerin, son iki yıla ait tüketim rakamları toplanmış ve analiz edilmiştir. Malzemelerin tüketim hareketleri incelenerek, talep tahmin yöntemlerinden, (s-1,S) stok kontrol modeli ile Poisson dağılımlı talepler için uygulama ve maliyet analizi yapılmış, bu yöntemle hedeflenen hizmet seviyesini tuturmak için, uzun dönemli minimum maliyeti verecek emniyet stok miktarları tespit edilmiştir. Maliyetlerin azaltılmasının yanı sıra, planlama sürecinde karar destek aracı olarak kullanılabilecek bir öneri verilmesi amaçlanmıştır. Mevcut durumdaki stok maliyetleri ile modeldeki maliyetler karşılaştırılmıştır. Çok ölçütlü ABC analizi ile malzemeler tekrar kategorize edilmiş, farklı kategorilerdeki malzemeler için farklı senaryolarda oluşacak olan elde bulundurma maliyetleri hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlar karşılaştırılmış ve aradaki maliyet değişimleri gözlenmiştir.