Tanzimat devri Türk şiir poetikası

Bu tez, Tanzimat devri şairlerinin şiir üzerine yazdıkları poetik nitelikli metinlerinden hareketle dönemin poetikasını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bugüne kadar yapılan çalışmalarda Tanzimat şairleri tek tek ele alınmış ve genellikle söz konusu şairlerin teorik yazılarından yola çıkılarak bireysel poetikalar üzerine araştırmalar yapılmıştır. Bu çalışmada ise şairlerin şiir üzerine yazdığı bütün yazıları ve manzum poetikaları ele alınarak devrin poetik anlayışı üzerinde durulmuştur. Poetika, şiiri edebî yapan unsurları ortaya çıkarmayı hedefler. Bu yüzden poetikanın ilgi alanı şairin eseri ve şiir üzerine yazdıklarıdır. Bu çalışmada da bu anlayış benimsenmiş ve Tanzimat şiirini edebî yapan unsurlar, şairlerin poetik nitelikli metinlerinden hareketle tespit edilmiştir. Batı edebiyatını model alan Tanzimat şairlerinin poetikalarını Divan şiiri karşıtlığı üzerine kurdukları ve yeni şiir anlayışını bu zıtlık üzerinden inşa etmeye çalıştıkları görülmektedir. Çalışmanın sonunda, günümüze kadar gelecek şiir anlayışının ilk evresi olan Tanzimat devri poetikasının temelini 'hakikate ve tabiata uygunluk' prensibinin ve Namık Kemal'in şekillendirdiği edebiyat-ı sahiha anlayışının oluşturduğu sonucuna varılmıştır. Özellikle hakikat ve tabiat kavramları, Divan şiir geleneğinden tamamen farklı bir anlayış ile ele alınmış, 'akıl ve ilim' ekseninde bir anlayış benimsenmiştir. Şiire dair diğer bütün unsurların bu prensipler ekseninde değerlendirildiği görülmektedir. Anahtar Sözcükler: Tanzimat şiiri, poetika, hakikat ve tabiat