Tarihî Türk yazı dillerinde teg edatı

Bu çalışmada Tarihî Türk yazı dillerindeki teg edatı her yönüyle ele alınmıştır. Teg edatının kökeni, morfolojik istemleri, işlevleri/görevleri, diğer edatlarla ilişkileri, ekleşmiş şekilleri uzun yıllardır tartışılmaktadır. Bu çalışmada bu tartışmalar incelenmiş ve yedi farklı araştırma sorusu sorulmuştur: i. "Dek/dik" şeklini teg edatı ile mi yoksa tegi edatı ile mi ilişkilendirmeliyiz? ii. Kaç tane "dek/dik" şekli vardır ve bu "dek/dik" şekillerinin morfolojik istemleri neler? iii. "Tabġaçda yırıya teg oġuz ara yeti eren yaġı bolmış (ETY. I. 128 0. 5); ekin ara teg yaġı bolmış (ETY. I. 130 0. 10); yipün öñi teg üstün altın irinler (U. IV. B. 53); Şad teg anda bermiş. (ETY. I. 128 0. 6)" örnekleri başka çalışmalarda var mıdır? Varsa tegi edatı ile mi teg edatı ile mi ilişkilendirilmiştir? iv. Tarihî Türk yazı dillerinde genellikle "–e kadar" anlamıyla karşımıza çıkan tegi şekli, "gibi" anlamında Tarihî Türk yazı dillerinde kullanılmış mıdır? Eğer kullanıldıysa iki tegi şekli arasındaki temel fark nedir? v. Tarihî Türk yazı dillerinde genellikle "–e kadar" anlamıyla karşımıza çıkan tegin şekli, gibi anlamında Tarihî Türk yazı dillerinde kullanılmış mıdır? Eğer kullanıldıysa iki tegin şekli arasındaki temel fark nedir? vi. Teg edatının ekleştiği yapılar nelerdir? Bu yapıların Türkiye Türkçesine aktarımları nasıl yapılmıştır? vii. Teg edatının kökeni hakkında ne söylenebilir? Bu sorular bizim tezimizin temel sorularıdır. Sorulara cevap verebilmek amacıyla öncelikle sözcük türleri tasniflerinde edatların yeri, edat yerine kullanılan terimler, edatın tanımlanması meselesi ve istem terimi üzerinde durulmuştur. Ardından teg edatı ve teg edatıyla ilişkili olan tegi, tegin ve dek edatları hakkındaki bilgiler ele alınmıştır. Bir sonraki aşamada dilbilgiselleşme ve ekleşme terimleri üzerinde durulmuş ve teg edatının ekleştiği yapılar gösterilmiştir. Son olarak edatın kökeni hakkındaki tartışmalardan bahsedilmiştir. Oluşturulan kuramsal çerçeve ve sorulan yedi soru doğrultusunda Tarihî Türk yazı dillerinin metinleri taranmış ve malzeme toplanmıştır. Toplanan malzeme sonucunda hem bu yedi soruya cevap verilmiş hem de edat hakkında yeni tartışma soruları ortaya atılmıştır.