Taşkın kök kanal dolgu materyallerinin değerlendirilmesi: Bir retrospektif çalışma

Bu çalışmanın amacı, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Endodonti Kliniği'nde 2021 2023 yılları arasında gerçekleştirilen endodontik tedavilerde, apikal bölgede taşkın dolgu materyali varlığını değerlendirmek; buna etki eden klinik faktörleri analiz etmek ve Periapikal İndeks (PAI) skorlama sistemi aracılığıyla periapikal iyileşme süreci ile materyalin akıbetini incelemektir. Retrospektif olarak tasarlanan bu çalışmada, birincil kanal tedavisi veya retreatment uygulanan toplam 10956 diş ve 18560 kökün periapikal radyografileri incelenmiş, bunların 3244'ünde taşkın dolgu materyali tespit edilmiştir. Radyografik incelemeler 27 inç tıbbi monitörler ve SisoView yazılımı ile gerçekleştirilmiştir. Ekstrüzyon saptanan vakalarda; kök tipi, diş tipi, diş grubu, diş pozisyonu, çene lokalizasyonu, tedavi türü, periapikal lezyon varlığı ve hekimin deneyim düzeyi gibi faktörler kaydedilmiştir. Ekstrüzyon tespit edilen ve en az altı ay süreyle takip edilen lezyonlu 220 kökte iyileşme durumu, PAI skorlama sistemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Buna ek olarak, lezyon varlığına bakılmaksızın toplam 306 kökte taşkın dolgu materyalinin rezorpsiyon durumu incelenmiştir. Taşkın materyalin rezorpsiyon durumu ile iyileşme arasındaki ilişki de analiz edilmiştir. Veriler istatistiksel olarak değerlendirilmiş ve anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Mevcut çalışmanın sonucunda, genel ekstrüzyon oranı %17,5 olarak belirlenmiş; bunun %5,8'i guta-perka, %12,5'i pat materyalidir. Anterior dişlerde ekstrüzyon oranı, premolar ve molarlara göre anlamlı düzeyde daha yüksektir (p<0,001). Lezyon varlığı ve retreatment tedavileri, ekstrüzyon oranlarını anlamlı şekilde artırmıştır. Guta-perka taşkınlığı ile tedavi tipi arasında ilişki saptanmazken, pat ekstrüzyonu retreatment vakalarında daha sık gözlenmiştir. Stajyer hekimlerde guta-perka, uzman hekim ve uzmanlık öğrencilerinde ise pat ekstrüzyonu daha yaygındır (p<0,001). Takip edilen 220 kökün %76,8'inde iyileşme izlenmiştir. Özellikle mandibular keserlerde iyileşme oranı vi diğer kök tiplerine göre anlamlı düzeyde yüksektir (p<0,05). Ayrıca, 24 ay ve üzeri takiplerde periapikal iyileşmenin anlamlı biçimde arttığı görülmüştür (p=0,001). Materyal rezorpsiyonu yalnızca takip süresi ile ilişkilidir (p=0,005); diğer değişkenlerle anlamlı ilişki saptanmamıştır. Taşkın materyalin akıbeti ile tedavi başarısı arasında da anlamlı fark bulunmamıştır.