Tıbbi etkisi olan yağ asitlerinin fitoterapide kullanımı

n-3 ve n-6 çoklu doymamış yağ asitleri hücre membran fosfolipitlerinin yapısında yer almakla birlikte, vücutta pek çok fizyolojik olayda rolü olan prostaglandinler, lökotrienler ve tromboksanlar gibi eikozanoitlerin de prekürsörüdürler. Başlıca kardiyovasküler sistem, immun sistem ve kanser üzerinde koruyucu etkileri nedeniyle, özellikle ALA, EPA ve DHA içeren pek çok fitofarmasötik ürün son yıllarda ilgi odağı hale gelmiştir. Çalışmamızda, tıbbi ve endüstriyel olarak önemli bir yağ asiti olan GLA bakımından zengin olduğu bilinen Boraginaceae familyası bitkisi Nonea stenosolen Boiss. & Bal.'in tohum yağının yağ asiti bileşiminin aydınlatılması amaçlanmıştır. Bu çalışmada, ülkemizin üç farklı bölgesinden doğal olarak yetiştikleri habitatlardan toplanan olgun N. stenosolen tohumlarından sürekli ekstraksiyon metodu ile tohum yağları elde edilmiş ve bu yağların yağ asidi kompozisyonları GC-MS yöntemi ile analiz edilmiştir. Yapılan analizlerde örneklerden elde edilen yağ veriminin % 8.69-21.12 arasında değiştiği belirlenmiştir. GC-MS analizi sonucuna göre, Nevşehir ve Kırıkkale'den toplanan örneklerin yağ asiti bileşimleri benzer bulunurken, Kahramanmaraş'tan toplanan örneğin yağ asiti bileşimi diğer iki örnekten farklılık göstermiştir. Her üç örneğin de başlıca oleik (% 26.8-38.1) ve linoleik (% 17.4-23.7) asit olmak üzere doymamış yağ asitlerince zengin olduğu saptanmıştır. Doymamış yağ asitleri % 71.1-78.7 arasında yüksek bir oranda bulunurken, doymuş yağ asitleri % 16.7-17.6 ile düşük bir oranda tespit edilmiştir. Tıbbi değeri yanında Boraginaceae familyası için taksonomik markır da olan GLA, Nevşehir ve Kırıkkale'den toplanan örneklerde sırasıyla % 15.0 ve % 16.5 gibi yüksek bir oranda saptanırken, Kahramanmaraş örneğinde bu oran % 4.4 olarak bulunmuştur. Bu sonuçlara göre, Nevşehir ve Kırıkkale'den toplanan N. stenosolen tohum yağları GLA için alternatif doğal kaynaklar olarak değerlendirilebilir.