Tek taraflı işitme kayıplı bireylerde zamansal ve suprasegmental işitsel işlemlemenin değerlendirilmesi

Tek taraflı işitme kaybı sonucu işitsel uyaranların beyne asimetrik olarak ulaşması, kortikal reorganizasyonların oluşmasına neden olmaktadır. Tek taraflı total işitme kayıplı bireylerde işitsel uyaranların; lokalizasyonu ve uzaysal ipuçlarının kullanımında yetersizlikler, gürültülü ortamlarda konuşmayı ayırt etme becerilerinde zayıflık, işitme kaybı olan kulak tarafında meydana gelen kortikal değişimler literatürde belirtilmektedir. Ancak normal işiten kulak tarafındaki konuşma algısının önemli bir alt bileşeni kabul edilen zamansal işitsel işlemleme performansının ve işitsel uyaranların suprasegmental düzey işlemleme becerisi olan prozodi algısının reorganizasyon sonrası performanslarının değerlendirildiği çalışmalar literatürde sınırlıdır. Bu nedenle çalışmamızda, Tek Taraflı Total İşitme Kayıplı (TTİK) bireylerde reorganizasyon sonrası zamansal sıralama, zamansal maskeleme, zamansal çözünürlük ve algısal emosyonel prozodi becerileri belirlenerek normal işiten, aynı cinsiyetteki yaşıtlarının, tek ve her iki kulak performansları ile karşılaştırılması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, 30 TTİK'li ve 30 bilateral normal işitmeye sahip birey (34 Kadın- 26 Erkek, Ort. Yaş: 38,70± 11,59) yaş ve cinsiyet eşleştirmeleri yapılarak çalışmaya dahil edilmiştir. TTİK'li bireylerin test yapılan kulak tarafları ile aynı taraf olacak şekilde Normal İşitmeye Sahip Bireylerin Tek Kulaklarına (NTK) ve aynı anda Her İki Kulaklarına (NBK); Frekans Patern Testi (FPT), Süre Patern Testi (SPT), Geriye Doğru Maske Testi (BWM), Rastgele Aralık Tespit Etme (RATET) ve algısal emosyonel prozodi testleri uygulanmıştır. Tüm testlerdeki doğru cevap yüzdeleri ile FPT, SPT ve emosyonel prozodi cevap reaksiyon süresi kaydedilerek sonuçlar gruplar arasında karşılaştırılmıştır. TTİK'li bireyler ile NBK arasında SPT, BWM, RATET istatistiksel olarak anlamlı (p<0,01) elde edilmiş, FPT ise gruplar arasında anlamlı farklılık göstermemiştir (p>0,01). TTİK ile NTK arasında ise tüm testlerde istatistiksel olarak anlamlı fark elde edilmemiştir (p>0,01). Algısal emosyonel prozodi becerilerinde ise TTİK'li bireylerin ortalama skorları daha zayıf olmasına rağmen (TTİK: 77,26 ±9,17- NTK: 77,83±8,51- NBK: 82,85±7,80) gruplar arasında doğru cevap yüzdeleri ve reaksiyon süreleri açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlemlenmemiştir (p>0,01). FPT ve SPT cevap reaksiyon sürelerinde istatistiksel olarak anlamlı (p<0,01) farklılık elde edilmiştir. Zamansal sıralama ve maskeleme becerileri ile yaş arasında negatif korelasyon (p<0,01), algısal emosyonel prozodi testi ile yaş arasında ise pozitif yönde korelasyon (p<0,01) elde edilmiştir. Pre ve postlingual TTİK'li bireylerin zamansal maskeleme, zamansal sıralama ve zamansal çözünürlük becerileri normal işiten bireylerin her iki kulak performansından zayıf bulunmuştur. Bu sonuçlar yetişkin postlingual başlangıçlı işitme kayıplarında da plastik reorganizasyonların olabileceği yönündeki çalışmaları desteklemektedir. Hemisferik lezyon hasarlarında zayıf olarak elde edilen algısal emosyonel prozodi becerileri, periferik tek taraflı işitme kayıpları sonucu oluşan asimetrik işitsel yoksunluktan etkilenmemektedir. Frekans patern doğru cevap yüzdeleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olmamakla beraber frekans patern reaksiyon süreleri arasında anlamlı farklılık elde edilmesi işitme kayıplı bireylerde yalnızca doğru cevapların değil reaksiyon sürelerinin de değerlendirilmesi gerekliliğini göstermektedir. Çalışmamız, literatürde TTİK'li bireylerin zamansal işitsel işlemleme testleri reaksiyon sürelerinin ve algısal emosyonel prozodi becerilerinin değerlendirildiği ilk çalışmadır. Anahtar Kelimeler: Zamansal sıralama, zamansal maskeleme, zamansal çözünürlük, emosyonel prozodi.