Tekinsizlik ve bilinçdışı kavramları bağlamında Hans Bellmer, Max Ernst, Renè Magritte'ın yapıtlarının araştırmacı sanat eleştirisi yöntemi ile incelenmesi

Freud "Tekinsiz" makalesine sanat, estetik ve psikanaliz arasındaki ilişkiyi düşünerek başlamaktadır. Tekinsiz kavramını, psikanalizin sanat hakkındaki söylediklerinin bir örneği olarak ifade etmek mümkündür. Freudyen düşüncelerin tetikleyici bir etkisinin olduğu avangart sanat hareketi olan Gerçeküstücü akım, bilinçdışının işleyişini görselleştiren yapıt üretiminin mümkün olduğuna inanmaktadır. Bu bağlamda, sanatın yorumlanması ve üretilmesinde, sanat ile sanatçının psikolojisi arasındaki boşluğa bir bağlantı kurmak isteyen bilim insanları bizleri bir sanat yapıtını anlamak ve tanımlamak için psikanalize yönlendirerek çözümleme yapmaya davet etmektedir. 1930'lardan itibaren modern sanatın popüler yöntemlerinden olan "otomatizm" psikanalitik tedavide kullanılan serbest çağrışım yönteminin etkisini taşır. Gerçeküstü sanatçılar tarafından sanatta bilinçdışının yaratıcı etkisini ortaya koymak için kullanılan bir yöntemdir. Yaratıcılığı tetiklemenin tek yolu olarak düşünülen bu yöntem doğrultusunda yapılan araştırma, Gerçeküstü akımın bünyesinde barındırdığı "tekinsizlik" ve "bilinçdışı" kavramlarının pedagojik sanat eleştirisi yöntemi olan, Edmund Burke Feldman'ın "araştırıcı sanat eleştirisi" esas alınarak, Renè Magritte "Özgürlüğün Eşiği", Max Ernst "Sessizliğin Gözü" ve Hans Bellmer "La Poupé" çalışmaları üzerinden örneklendirilerek, yöntem uygulaması ve yapılan analizler ışığında incelenmeye çalışılmıştır. Alandaki eğitimcilere ve öğrencilere eleştirel ve yaratıcı düşünceyi ifade edebilmeleri için özgün katkı yapabilecekleri bir alan sağlamayı hedefleyen bu çalışma, görsel sanatlar eğitiminde kullanılabilmesi için, yapıtın plastik elemanlarının başlıca hangi yöntemler ve amaçlar için kullanıldığını araştırmakta ve kullanılan simge ve sembolleri, eserin üretildiği dönem ve bu dönemde yaşanan toplumsal olaylar çerçevesinde tartışmaktadır.