Teknopedagojik Alan Bilgisi (TPAB) hizmet içi eğitiminin coğrafya öğretmenlerine etkisi ve öğrenci başarısına yansımaları

Günümüz dünyasının şu andaki seviyeye gelmesini sağlayan ve aynı zamanda hiç durmadan gelişimini sürdüren teknoloji, geleceğimizi de şekillendirmeye devam edecektir. Geleceğin dünyasında da teknolojiyi bulan ya da geliştiren toplumların dünyada daha çok söz sahibi olacağı aşikardır. Toplumların gelişmesinde de en önemli etkenin eğitim olduğu düşünüldüğünde eğitim çıktısı olarak teknolojinin geliştirilmesi bekleniyorsa önce eğitimin kendisine teknolojinin entegre edilmesi gerekmektedir. Teknolojinin eğitime entegre edilmesinde en önemli role sahip olan paydaş ise öğretmenlerdir. Tüm öğretmenlerin olduğu gibi coğrafya öğretmenlerinin de eğitime teknoloji entegrasyonunu gerçekleştirecek yeterliklere sahip olmaları gerekmektedir. Günümüzden 30 yıl önce yeterliği yüksek bir coğrafya öğretmeninin tanımı "alan bilgisine hâkim olan coğrafya öğretmeni" iken zaman geçtikçe bu tanım yeterli olmamış ve "alanına ve pedagojiye hâkim olan coğrafya öğretmeni"ne dönüşmüştür. Teknolojinin artık hava ve su gibi vazgeçilmez hale geldiği günümüzde ise artık yeterliği yüksek coğrafya öğretmeni tanımının karşılığı "alanına, pedagojiye ve teknolojiye hâkim olan coğrafya öğretmeni"dir. Teknolojiyi eğitime entegre edebilmek için literatürde çok sayıda model bulunmaktadır. Bunlardan pedagoji odaklı olan az sayıdaki modellerden biri Teknopedagojik Alan Bilgisi (TPAB) modelidir. Günümüzde z kuşağı olarak tanımlanan direkt olarak teknolojinin içine doğmuş öğrenci kitlesine hitap edebilmek için coğrafya öğretmenlerinin de TPAB seviyeleri yüksek olmalıdır. Bu bağlamda bu araştırmanın amacı FATİH Projesi kapsamında düzenlenen TPAB yeterliklerini kazandırmayı amaçlayan bir hizmet içi eğitimin (HİE) coğrafya öğretmenlerine ve bu HİE'ye katılan coğrafya öğretmenlerinin öğrencilerinin başarısına etkilerini araştırmaktır. Bu genel amaca ulaşabilmek için ise karma yöntem araştırma desenlerinden "Yakınsayan Paralel Desen" tercih edilmiştir. Araştırmanın her bir alt amacı doğrultusunda veri toplamak çeşitli veri toplama araçları geliştirilmiştir. Bu veri toplama araçları geliştirilirken ve analiz edilirken "Teknopedagojik Öğretmen Yeterlikleri"nden coğrafya öğretimine uyarlanan yeterlikler kullanılmıştır. Araştırma kapsamında HİE'ye katılan 37 coğrafya öğretmeninden ders planları, vinyetler, günlükler, ders gözlem kılavuzları, yarı yapılandırılmış görüşme formu ve başarı testi gibi veri toplama araçlarıyla; 254 öğrenciden ise başarı testi aracılığı ile veriler toplanmıştır. Araştırmanın nicel bölümünde, coğrafya öğretmenleri için deneysel desenlerden "tek gruplu ön test-son test", öğrenciler için ise yarı deneysel desenlerden "kontrol gruplu ön test-son test" deseni kullanılmıştır. Nitel bölümde ise "durum çalışması" desenlerinden biri olan "Tek Durum Deseni (Tür 1)" kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel veriler SPSS 27.0 istatistik programı ve Microsoft Excel elektronik tablolama programına girilerek bağımlı örneklemler t-testi, Mann-Whitney U testi ve bağımsız örneklemler t-testi kullanılarak analiz edilmiştir. Nitel veriler ise "İçerik Analizi" metoduyla analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre düzenlenen HİE, coğrafya öğretmenlerinin TPAB seviyelerini genel olarak yükseltmiş ancak bu yükselmenin TPAB'ın tüm yeterlik alanlarında aynı seviyede olmadığı tespit edilmiş, coğrafya öğretmenlerinin HİE ile ilgili genellikle olumlu görüşlere sahip olduğu görülmüş, TPAB'ın coğrafya öğretimine entegresi için yaşadıkları problemler ve bu problemlere karşı sundukları çözüm önerileri belirlenmiştir. Ayrıca TPAB modeline uygun işlenen coğrafya derslerinde TPAB yeterlikleri yüksek olan coğrafya öğretmenlerinin öğrencilerinin başarılarının bu yeterlikleri yüksek olmayan coğrafya öğretmenlerinin öğrencilerinin başarılarına göre daha fazla artış gösterdiği belirlenmiştir. Elde edilen tüm nicel ve nitel bulgular harmanlandıktan sonra sonuçlar ortaya konulup tartışılmış ve araştırmanın sonunda yüksek öğretimdeki müfredatların ve Coğrafya Dersi Öğretim Programı'nın TPAB'a uygun şekilde düzenlenmesi, HİE tasarımlarının alan bazlı ve eğiticilerin de öğrenenlerle aynı branştan olması ve Millî Eğitim Bakanlığının teknoloji entegrasyon politikalarında bazı düzenlemeler yapılmasına yönelik öneriler sunulmuştur.