Tekstil endüstrisi atık sularında membran proseslerle su geri kazanımı ve konsantre giderimi için farklı teknolojilerin denenmesi

Dünya nüfusunun artışı ile birlikte kaliteli ve yeterli miktarda suya erişim ihtiyacı günden güne önem kazanmaktadır. Sadece dünyada değil Türkiye'de de endüstriyel ve tarımsal faaliyetlerin artışı, dış göç, yaşam kalitesindeki yükseliş, iklim değişiklikleri ile yağışların azalması gibi nedenlerle su sıkıntısı kendini göstermektedir. Ülkemizde yaşanan su sıkıntısının giderilmesine yönelik alınacak önlemler arasında doğru su politikaları, yönetimi ve su arıtma teknolojilerinin kullanımı ön plana çıkmaktadır. Ülkemiz su kaynaklarının %13'ünün ayrıldığı sanayi içinde en yüksek tüketim değerlerine sahip sanayi kollarından olan tekstil endüstrisinin su geri kazanımı da bu açıdan önem arz etmektedir. Tekstil endüstrisine ait proses atık suları, içerdikleri boya ve yardımcı kimyasal maddelerin kompleks yapısı nedeniyle genellikle toksik olup, biyolojik olarak ayrışmaya karşı dirençlidirler. Bu nedenle tekstil atık suyu arıtımı yapılan arıtma tesislerinin çıkış sularında boya veya kompleks organik maddeler bulunabilmektedir ve bu sular alıcı ortama deşarj edildiğinde önemli çevresel sorunlar oluşmaktadır. Dolayısıyla gerek harcadığı su miktarı ve gerekse alıcı ortama etkileri sebebiyle tekstil atık sularının arıtımı, çevre kirliliği kontrolünde büyük önem taşımaktadır. Konvansiyonel arıtım yöntemleri boya ve benzeri kirlilikleri gidermede çok etkin değillerdir ve özellikle su geri kazanımının düşünüldüğü alanlarda istenilen performansları gösterememektedirler. Bu nedenle yeni ya da konvansiyonel sistemleri destekleyecek ek sistemlerin geliştirilmesi konusu özellikle son yıllarda önemli bir çalışma alanı bulmuştur. Membran prosesler uzun zamandır tekstil endüstrisi atık sularının arıtımında başarılı bir şekilde kullanılmaktadır. Membran prosesler konvansiyonel yöntemler sonrası arıtılmış suyun ileri arıtımında ya da konvansiyonel prosesler öncesi ön arıtım için kullanılmalarının yanı sıra arıtılacak atık suya direkt olarak da uygulanabilmektedir. Membran proseslerle arıtılan tekstil atık sularının su kalitesi, özellikle nanofiltrasyon ve ters osmoz proseslerinden çıkan arıtılmış su, tekstil üretim prosesinde doğrudan kullanılabilir nitelikte olabilmektedir. Membran proseslerin bu yüksek su kalitesi, tekstil atık sularının arıtılıp deşarj edilmesindense, arıtılan suyun üretim prosesinde tekrar kullanılmasını gündeme getirmiştir. Bu yaklaşım hem temiz su kullanımı ihtiyacını hem de oluşacak atık su miktarını azaltacak önemli bir uygulamadır. Fakat membran proseslerin kullanımı sonucu oluşan konsantrenin yönetimi bu prosesin işletimi için oldukça önem arz etmektedir. Membran proseslerin uygulanmasındaki en büyük problem, proses sonucu açığa çıkan, kirlilik yükü son derece yüksek membran konsantreleridir. Bu çalışmada tekstil atık sularının membran prosesleri ile arıtımı ile ortaya çıkan konsantrelerin elektrofenton, elektrokoagülasyon ve elektrodiyaliz prosesleri ile arıtımı incelenmiş olup konsantre arıtımı performansları yorumlanmıştır.