Tersyüz sınıf modelinin lise matematik dersinde uygulanması: Bir karma yöntem çalışması

Bu araştırmada, tersyüz sınıf modeli uygulamasının 10'uncu sınıf matematik dersi öğretim programında yer alan geometri öğrenme alanındaki "Dörtgenler ve Çokgenler" ünitesindeki öğrenci başarısına ve öğrencilerin matematiğe yönelik tutumlarına olan etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca uygulamayı yürüten öğretmen ve video içeriklerin hazırlanmasında yer alan öğretmen ile deney grubu öğrencilerinin tersyüz sınıf modeline yönelik görüşleri de incelenmiştir. Araştırmanın bağımsız değişkeni kullanılan farklı öğretim yöntemi (tersyüz sınıf modeli ve teknoloji destekli yüz yüze öğretim modeli), bağımlı değişkenleri öğrencilerin çokgenler ve dörtgenler ünitesine yönelik başarıları ve matematiğe yönelik tutumlarıdır. Karma araştırma yöntemlerinden açımlayıcı sıralı desen ile desenlenen araştırmanın nicel boyutunda ön test son test kontrol gruplu yarı deneysel desen, nitel boyutunda ise öğretmen ve öğrencilerin tersyüz sınıf modeline yönelik görüşlerini belirlemek amacıyla bireysel ve odak grup görüşmeleri kullanılmıştır. Deneysel uygulamadan önce ön test ve uygulama bitiminde son test olarak uygulanması amacıyla "Dörtgenler ve Çokgenler" ünitesine yönelik alanında uzman iki matematik öğretmeni tarafından geliştirilen "Başarı Testi" ve Tapia (1996) tarafından lise öğrencilerinin matematiğe yönelik tutumlarını incelemek amacıyla geliştirilen ve Tabuk ve Hacıömeroğlu (2015) tarafından Türkçeye uyarlanan "Matematik Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Tersyüz sınıf modeline yönelik öğretmen ve öğrencilerin görüşleri ise araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formları yardımıyla gerçekleştirilen görüşmeler ile belirlenmiştir. Araştırma, 2017-2018 öğretim yılı bahar döneminde Tokat ili Merkez ilçede bulunan bir devlet okulunda uygun örnekleme tekniği ile belirlenen iki şubedeki toplam 67 10'uncu sınıf öğrencisi ve 2 öğretmen ile yürütülmüştür. Çalışma grubu, kontrol (n=33) ve deney grubu (n=34) olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Araştırma 8 hafta ve toplam 50 ders saati sürmüştür. Kontrol grubunda teknoloji destekli yüz yüze sınıf modeli uygulanırken, deney grubunda tersyüz sınıf modeli uygulanmıştır. Her iki gruptaki ders süreci araştırmacı ve bağımsız bir gözlemci tarafından gözlem formları kullanılarak izlenmiştir. Tersyüz sınıf modeli için öğretim yönetim sistemi olarak Eğitim Bilişim Ağı (EBA) içerisinde bulunan EBA-Ders uygulaması kullanılmıştır. Tersyüz sınıf çevrimiçi öğrenme ortamı için araştırmacı tarafından video içerikler hazırlanmış, gerekli format ve boyutlandırma işlemleri yapılmış ve EBA içerik inceleme kurulunun onayı ile öğretim yönetim sistemi olan EBA-Ders içerisine yüklenmiştir. Deney grubu öğrencileri çevrimiçi olarak kullanıcı adı ve şifrelerle içeriklere ulaşmışlardır. Nicel veriler SPSS kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapma gibi betimsel analizler ile bağımlı ve bağımsız gruplar için t-testi gibi yordamsal analizler kullanılmıştır. Tüm istatistiksel değerler için anlamlılık seviyesi .05 olarak alınmıştır. Nitel verilerin analizinde ise betimsel analizden faydalanılmıştır. Araştırma sonuçları, tersyüz sınıf modelinin uygulandığı deney grubu öğrencilerinin hem çokgenler ve dörtgenler ünitesindeki akademik başarılarının hem de matematik tutumlarının teknoloji destekli yüz yüze sınıf modelinin uygulandığı kontrol grubu öğrencilerine göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğunu göstermiştir. Bu sonuçlar nitel verilerle de desteklenmiştir. Uygulamayı yürüten öğretmen ve deney grubu öğrencileri, tersyüz sınıf modeline yönelik olumlu görüşler bildirmişlerdir. Öğrenciler; tersyüz sınıf modeli ile ders işlemekten memnun olduklarını, keyif aldıklarını, derse yönelik kaygılarının azaldığını, ders katılımlarının arttığını, iletişim becerilerinin geliştiğini ve ders başarılarının yükseldiğini ifade etmişler ve modelin diğer derslerde de uygulanmasını istemişlerdir. Uygulamayı yürüten öğretmen bu modelle ders işlemekten memnun olduğunu, modelin mesleki gelişimine katkısı olduğunu ve sınıf yönetimini kolaylaştırdığını belirtmiştir. Araştırma bulgularına dayanarak tersyüz sınıf modelinin başka disiplinler ve sınıf seviyelerinde uygulamalarının yaygınlaşması, tutum ve başarı dışındaki değişkenlere olan etkisinin incelenmesi, öğretmen ve öğretmen adaylarının modele ilişkin bilgilendirilmesi, etkileşimli çevrimiçi ders içeriklerinin çeşitlendirilerek öğretmenlerle paylaşılması önerilmiştir. Anahtar Kelimeler: Akademik başarı, matematik öğretimi, teknoloji destekli yüz yüze sınıf, tersyüz sınıf, tutum.